Kela Pazû

Erzurum'dan [Theodosioupolis] yazıyorlar ki, o vilayetin genel valisi, aldığı akıllıca önlemler sayesinde, şimdiye kadar orada göçebe bir hayat süren birçok Kürt aşiretini, Hükûmet-i Seniyye tarafından kendilerine tahsis edilen topraklara kalıcı olarak yerleştirmeyi başarmıştır.

İRAN'DAKİ İSRAİLLİLER Şah'ın İngiltere'deki ikametgâhı sırasında, birçok tanınmış İsraillinin, İran'daki soydaşlarının kaderiyle ilgili özel ilgilerini dile getirme fırsatını yakaladıklarını gördük. Bu vesileyle, Paris'teki Chronos gazetesi, İranlı İsrailliler hakkında aşağıdaki bilgileri yayımladı.

Konstantinopel, 27 Şubat. (Özel Telgraf) "Pol. Korr." haberi: Anadolu Yüksek Komiseri Müşir Şakir Paşa, Bâb-ı Âlî'ye sunduğu son raporlarından birinde, ilkbaharda Dersim bölgesindeki Kürtleri boyun eğdirmek amacıyla büyük bir askerî harekât düzenlenmesinin gerekliliğini ortaya koydu.

Sultan, ülke nüfusunu oluşturan tüm unsurların kaynaşmasını sağlamak amacıyla, yakın zamanda imparatorluk muhafız alayını kurdu; bu alay, devletin en iyi ailelerinden seçilen genç Müslüman ve Hristiyanlardan oluşmaktadır. Bu alaya Maruniler, Dürziler, Araplar, Metuvaliler, Kürtler, Boşnaklar, Hersekliler, Hristiyanlar ve Müslümanlar katılmıştır. Bu gençlerin tamamı, sarayın yakınındaki kışlalarda birlikte yaşamakta olup her biri kendi dini görevlerini özgürce yerine getirmektedir; ayrıca subay rütbesine sahip olup Fransız usulü yönetim tarzı ile eğitilmektedirler.

TÜRK-İRAN SINIRINDA KÜRT BİRLİKLERİNE KARŞI OPERASYONLAR ANKARA, 13 EYLÜL. (ZakTag). — Anadolu Telgraf Ajansı, Türk-İran sınırındaki Ağrı Dağı bölgesinde Türk birliklerinin Kürt birliklerini tamamen kuşattığını bildiriyor.

Macar Akademisi. Sınıf başkanı Franz Pulszky başkanlığında 4 Şubat tarihinde gerçekleştirilen birinci sınıf oturumu. Programda şunlar yer alıyordu: 1. Anton Zichy’nin Lessing üzerine giriş konuşması. - 2. Karl Pozder’in Fars dili lehçeleri üzerine, Armin Vambéry tarafından sunulan misafir konuşması.

 — İzmir'den yazıyorlar ki, binlerce Kürt haydut iç bölgelerde ortaya çıktı ve Hristiyanların genel bir şekilde yağmalanmasını ve katledilmesini tehdit ediyorlar. Tüm bunlardan, Osmanlıların talihsiz Hristiyanlara karşı genel bir komplosunun olduğu ve bu komplonun içinde, isyancıların hareketlerini destekleyen yerel paşaların da bulunduğu anlaşılıyor. Yunanistan, Hristiyanlığın böylesine bir felaketi karşısında ne yapıyor? Heyhat! Egemen sistem, bize ne ordu, ne savaşabilecek bir donanma, ne de kasada para bıraktı.

Konstantinopolis, 23 Kasım, (Orijinal Telgraf) - Kürtler arasında bir ayaklanma hareketi patlak verdi; Erzurum yakınlarındaki bir şehir olan Eleşkirt, kanlı olayların sahnesi oldu. Kaymakam dahil tüm yetkililer öldürüldü. Olay yerine derhal hükümet birlikleri gönderildi.

Osmanlı İmparatorluğu üzerine kısa notlar. Osmanlı İmparatorluğu'nun uçsuz bucaksız topraklarında düzenin ve gücün azalmasına katkıda bulunan birçok belirgin durum mevcuttur. Halk iki sınıfa ayrılabilir; ilki ağırlığa (üstünlüğe) sahip olanlar, ikincisi ise bunlara büyük ölçüde tabi olanlar.

Kürtler, [Osmanlıya] yeni asker (redif) vermeyi reddediyorlar; İskender Bey müdahale etmek için üzerlerine doğru ilerliyor.

Diyarbekir’den 22 Eylül tarihli mektuplar geliyor. « İsyanın lideri Şeyh Abdülkerim, Bağdat genel valisinin emriyle onu takip etmekte olan bu aşiretin şeyhi Nasır Paşa tarafından Müntefik topraklarında yakalandı ».

Konstantinopolis, 25 Temmuz - Üsküp eski valisi Mustafa Paşa, Kürdistan Genel Valisi olarak atandı. 

MEŞHUR LAWRENCE BERLİN, 14 Temmuz, (Zaktag). — "Berliner Tageblatt", Konstantinopolis'teki Türk kamuoyunun, Kürtlerin son ayaklanmasının örgütlenmesinde Afganistan olaylarından tanınan meşhur Albay Lawrence'a büyük bir rol atfettiğini bildiriyor.

Londra, 18 Ağustos - "Times" gazetesi, Konstantinopolis'ten bu ayın 16'sında gelen haberlere dayanarak, Kürdistan'da hüküm süren anarşi durumundan endişe duyan Babıali'nin doğu vilayetlerinde genel seferberlik talimatı verdiğini bildirmektedir.

Konstantinopel, 29 Ağustos. - Memlekete dönen Kürt reisi İbrahim Paşa'nın bildirilen tutumu, Kürdistan'da hakim olan ruh hali nedeniyle endişelere yol açıyor.

İstanbul, 25 Ekim. - Ermeni ve Türk basını ile Ermeni ve Kürt komiteleri, Kürdistan'daki endişe verici durumlarla yoğun biçimde ilgilenmektedir. "İkdam" ve "Sabah" gazeteleri bugün, Dersim'den Müslüman ve Hıristiyan tüccarların gönderdiği telgrafları yayımlamaktadır; bu telgraflarda, son seferberliğe yol açan ve 100.000 sterline ile 500 askere mal olan, ölüme mahkûm edilmiş Kürt reisi Hüseyin'in, Dersim'e gönderilen komisyon tarafından serbest bırakılmasına karşı protesto edilmektedir.

Kürdistan'ın genel valisi Besim Paşa öldü.

Kürtlerin Özerklik Yönündeki Çabaları. İstanbul, 18 Nisan. - "Tasvir-i Efkâr"ın öğrendiğine göre, dün Sadrazam'a "Doğu Vilayetleri" veya "Yakın Doğu" adı altında özerk bir Kürdistan vilayeti kurulmasını talep eden bir muhtıra sunulmuştur.

(İran). Çeşitli Haberler. - Tahran, 27 Mayıs. (St. Petersburg Telgraf Ajansı bildiriyor.)

Halep bölgesinde Kürtler ve Bedeviler arasında sürekli çatışmalar yaşanıyor. 

Abdallah, Kürt Aşiret Reisi Moriz Hartmann'dan Okuyucu, 1854 Ağustos'unda Giurgevo yakınlarındaki Tuna adalarından birinde yaşanan o korkunç olayı henüz hatırlayacaktır. Atlarından inip silahlarını bırakmaları, yani en sevdikleri, neredeyse tek mal varlıkları olan şeyden ayrılıp düzenli milis birliklerine katılmaları istenen başıbozuklar bu emre boyun eğmeyi reddetmişler, kuşatılıp büyük ölçüde kılıçtan geçirilmişlerdi: önce onları her türlü sefalete sürükleyip haydut hâline getirmişler, sonra da haydut olmakla suçlayıp cezalandırmak istemişlerdi.

Konstantinopel, 10 Nisan - Topçu Feriki Mehmed Tahir, Kürtlere 1400 kayıp verdirdiğini ve 500 kişiyi esir aldığını, ayrıca onların en sağlam mevzilerini ele geçirdiğini bildirmektedir.

İsyancı Kürtlerin bozguna uğratılıp dağıtılması hakkında daha ayrıntılı haberler almaktayız. 10.000 kişilik bir güçle Darban'da tahkimat kurmuşlardı; başlarında, isyanı başlatan iki bey bulunuyordu.

Pera, 29 Mart. ("K. Z.") - Herkesin gözü kararmış bir şekilde Pontus'a bakarken, Mezopotamya'da öyle şeyler olup bitiyor ki, bunlar kolaylıkla mevcut savaşta güçlü bir etken haline gelebilir ve Rusların Küçük Asya'daki seferini büyük ölçüde kolaylaştırabilir; kastettiğim, Cizre'de gittikçe yayılan isyandır.

Takviye kuvvet almış olan Musul Valisi, Kürtlerin ele geçirdiği Zaho şehrini tekrar geri aldı.

Aşağı Tuna. En önemli olaylar birdenbire aşağı Tuna'da gelişmek istiyor gibi görünüyor. Kişinev'den 4 Ocak tarihiyle şöyle bildiriliyor: Rusların geri çekilirken yıktıkları Prut köprülerinin yeniden kurulacağı belirtiliyor.

Gemi Kazaları. Londra, 5 Kasım - Tenerife'den gelen bir Lloyd haberine göre, Hamburg-Süd-Amerika-Dampfschifffahrts-Gesellschaft şirketine ait "Santa Ursula" vapuru, Manchester'dan Basra'ya gitmekteyken 20 Ekim'de Scilly Adaları'nın 60 mil açığında batan İngiliz "Kurdistan" vapurunun iki tayfasını orada karaya çıkardı.

Vefat Etti. LONDRA, 19 Kasım. — Kürt lideri Şeyh Ubeydullah, Mekke'de koleradan vefat etti.

Osmanlı'nın sorunları çoktur. Kürdistan Şeyhi Ubeydullah, Kürtlerin bağımsız bir ulus olma haklarını ileri sürmektedir. Bu Şeyh, Osmanlı gücünün çürümüşlüğünü ve zayıflığını anlamıştır ve Kürtlerin de Bulgarlar kadar bağımsız bir hükümete sahip olma hakkı olduğunu ve Bağdat'tan Bayezid'e kadar Kürt halkının güvenine sahip olduğunu iddia etmektedir. Sünni Müslümanlar arasında Sultan ve Mekke Şerifi'nden sonra üçüncü sırada yer almaktadır ve soy bağıyla Bağdat Halifelerinin temsilcisi olduğunu iddia etmektedir.

Kasımpaşa mahallelerinde bir süredir etkili olan hastalık, birkaç gün önce odağını Hasköy’e kaydırmıştır. Maalesef geçen Cumartesi ve Pazar günleri, orada ikamet eden kalabalık Yahudi nüfusunun alt sınıfları arasında önemli ölçüde artış göstermiştir. Yine de, kamuoyunun abartılı söylentilere itibar etmemesi gerektiği kanaatindeyiz; çünkü hem korku hem de çıkarlar, hastalığın durumunu ve vaka sayısını olduğundan çok daha fazla gösterme eğilimindedir.

 ​— Ağrı Dağı’na bilinen ilk tırmanışı, bu yılın 1 Temmuz’unda beş İngiliz gezgin tarafından gerçekleştirildi. Kürt rehberleri, batıl inançları nedeniyle zirveye kadar tırmanmak ya da dağda gecelemek istemediler. İngilizler ise deniz seviyesinden 14 bin fit yüksekliğe tek başlarına çıkarak, oradan güneşin doğuşunu izlediler; güneş aynı anda Rusya, İran ve Türkiye’nin uçsuz bucaksız topraklarını aydınlatıyordu. Daha sonra, 300 yarda yüksekliğindeki, neredeyse dikey bir koni oluşturan zirveye de tırmandılar. Zirvedeki kar, kuru bir toz halindeydi.

Bilimsel Keşif "Kürdistan'da hekimlerin durumu korkunçtur. Tıbbi merkezler mağara-inlerde bulunmaktadır, hekimler saçları uzamış, insan görünümünü kaybetmiş, gerçek Robenson'lara dönüşmüşlerdir."

Azerbaycan Kürtleri Kafkas Tarih ve Arkeoloji Enstitüsü'nün toplantısında, Yoldaş Çursin "Kürtler üzerine etnografik notlar" başlıklı bir tebliğ sundu.

 — Müslümanların kutsal emanetleri arasında en değerlisi, peygamberin üzerinde dua ettiği halıdır. Bu halı, bugüne kadar Kuzey Kürdistan'ın Serizor [Şehrezor] bölgesindeki bir dini kurumda muhafaza edilmekteydi. Üç asır önce, gerçek inananların saygısına sunulması amacıyla bir süreliğine oraya gönderilmişti. Şimdi bu halı buraya getirilmiş ve kutsal emanetlerin korunduğu bir yere yerleştirilmiştir.

Osmanlı. Avusturya Gazetesi’nin Filibe’den (Epir’de) gelen özel yazıları, o şehrin ve çevresinin içinde bulunduğu vahim durumun korkunç bir resmini çiziyor. Kolera, salgın hastalık ve Kırım’a yapılan kesintisiz hayvan yemi ihracatının neden olduğu kıtlık felaketlerinin yanı sıra, şehrin etrafında kamp kuran başıbozukların gerçekleştirdiği insanlık dışı yağmalar da mevcut. Hiç kimse dışarı çıkmaya cesaret edemiyor. Filibe, sanki ikinci bir Kars’mış gibi kuşatma altında.

KÜRT ELİFBASI Erivan'dan bildiriliyor ki, Sovyet Ermenistanı Halk Eğitim Komiserliği (Narkompros) tarafından Latin harfleriyle yeni bir Kürt alfabesi hazırlanmıştır. Bu küçük haber Kürtler için büyük bir önem taşımaktadır. Bu girişim yalnızca dar bir yerel önem taşımamaktadır. Bu, tüm Kürdistan halkının eline verilen bir ilerleme aracıdır; böylece nerede yaşarlarsa yaşasınlar bütün Kürtler için aydınlık bir geleceğe giden yol açılmaktadır.

KÜRT AŞİRETLERİNİN AYAKLANMASI. TAHRAN, 14-VIII. Pers Kürdistanı'nda, Kirmanşah bölgesinde eski şahın amcası Salar-üd-Devle ortaya çıktı ve bazı Kürt aşiretlerini Pers hükümetine karşı ayaklandırdı. Hükümet bu bölgeye asker gönderdi. Çarpışmalar başladı.

KÜRT YAŞAMINI İYİLEŞTİRMEK GEREK Tiflis'te yaşayan Kürt-Ezidilerin gerçekleştirilen partiler üstü konferansında, başkentin nüfusunun en geri kalmış kesimini temsil eden, hâlâ kan davası, başlık parası, kız kaçırma ve vahşi dini törenlerle bağlantılı kabile gelenekleriyle yaşayan 250 kişi bir araya geldi.

Türkiye Kürdistanı’nda huzursuzluk mu? Suriye ve Mısır gazeteleri, haziran ayı ortalarında Türkiye’nin doğu vilayetlerinde Kürt aşiretleri arasında huzursuzluklar yaşandığını bildirmektedir. Bu haberlere göre, huzursuzluklar bir taraftan İran ve Suriye sınırındaki, diğer taraftan da geçen yıl Kürt aşiretleri ile düzenli Türk birlikleri arasında gerçek çatışmaların yaşandığı Ağrı bölgesindeki yerleşim yerlerini sarmıştır.

Konstantiniyye, 22 Mart - Muhtelif askerî taburlar, topçu birlikleriyle teçhiz edilmiş olarak, bu günlerde Hrisupolis'e (Üsküdar) hareket ettiler; oradan da derhal Toros'taki ordunun Kürtlere karşı takviye ve güçlendirilmesine yardım için yola çıktılar.