Kela Pazû

Kürdistan'daki Ayaklanmalar ve Reformlar Üzerine Bir Kez Daha Kürdistan'da reformların gerekliliği üzerine çok şey yazıldı. Bu konuda gerek Türkiye'de, gerek yurt dışında hâlâ yazılmaktadır.

Asya savaş meydanından gelen son haberlere göre, Boğaziçi Feneri gazetesi, Muhtar Paşa'nın sağ kanadının, yeni bir Rus tümeninin ulaştığı Bayazıt yolu üzerinde Rus ordusunun sol kanadını takip etmeye devam ettiğini bildirmektedir.

 DOĞU Musul Sorunu. MUSUL VİLAYETİ'NİN HALKLARI. Henüz çözülmemiş olan Musul sorunu (Musul petrolü sorunu), İngiltere ve Türkiye arasında Lozan Konferansı'nda bir kez daha tüm keskinliğiyle sahneye çıkmaktadır. Musul Konferansı, dünyanın en zengin petrol kaynaklarının kime ait olması gerektiğini nihayet çözmekle yükümlüdür. Bu durum dışarıdan, ezilen küçük halkların özgürlüğü ve kendi kaderini tayin hakkı ile ilgileniyormuş gibi görünen İtilaf devletlerinin ağzından, aslında bu "özgürleştirilen" halkların, daha önce Türklerin boyunduruğunda olmalarından farklı bir sömürgeci kölelik olarak ifade edilmektedir.

Konstantiniyye, 18 Mayıs. (Mithat Paşa. — Abdülaziz'in Ölümü. — Kürdistan'dan.)

Baron Hammer-Purgstall, Kuzey Afrika'nın coğrafyası, dilleri ve etnolojisine dair en son gelişmelere ilişkin raporunu tamamlarken, Fransız Savaş Bakanlığının hesabına basılan İbn Haldun'un iki cildinin içeriğinden en dikkat çekici hususları öne çıkarıyor.

Osmanlı'daki Olaylar. ("Pester Lloyd"un Telgrafları.) İstanbul, 19 Mayıs. - Selamlık töreninde, padişaha karşı bir suikast düzenlendiği söylentilerine yol açan küçük bir olay meydana geldi. Padişah, Selamlık resmigeçidine katılmak üzere saraydan ayrıldığı sırada, Erzurum'dan gelen on iki Kürt, Kürt reisi Hüseyin Paşa'nın topraklara kanunsuz şekilde el koyması nedeniyle kendisine bir dilekçe sunmaya çalıştı. Padişahın maiyeti ve polisler Kürtleri engelledi ve tutukladı. Olay halk arasında paniğe neden oldu; bu sırada bir süvari subayı attan düşerek ayağını burktu. Kürtler daha sonra serbest bırakıldı.

"İstanbul" gazetesi, bir süre önce İstinye'de meydana gelen ve uzun uzadıya anlattığı aşağıdaki olayı şu şekilde naklediyor:

YİNE BAYAZIT HAKKINDA Bayazıt meselesine, Türk gazeteleri tarafından gerçekten pek masalsı bir mahiyet verilmeye başlanmıştır.

Vakit'in ikinci baskısında yer alan telgraflara göre; 1500 düzensiz Rus askeri ve iki tabur, Bayezid'de kuşatılmış olan Ruslara yardım etmek üzere hızla yola çıkmıştı. Ancak düzenli ordudan iki bölük ve iki bin Kürt süvarisi karşılarına çıkarak savaşmış ve ilerleyişlerini durdurmuştur. Bu savaşta 60 Rus askeri öldürülmüş, 200 kadarı yaralanmıştır; imparatorluk ordusundan ise 15 kişi ölmüş, 30 kişi yaralanmıştır. Ruslar hâlâ kuşatma altındadır ve içlerinden sadece 106 kişi tarafımıza teslim olmuştur.

Türk kaynakları. Erzurum, 5 Mayıs. — Rus ordusunun sağ kanadı, Türklerin ikinci savunma hattı olan Soğanlı'yı kuşatmak açık amacıyla Genadlı ve Çıldır üzerinden ilerlemektedir.

Babıali bu yıl da isyan eden Kürtlere karşı önemli miktarda askeri kuvvet kullanmak zorunda kalacaktır. Erzincan'dan, bunların dağlardaki sığınaklarını terk ettikleri ve en yakın yerleşim yerlerini sistematik olarak yağmalamaya başladıkları haberi ulaştı.

1854 Yılında Tuna Vilayetlerindeki Halklar (Th. Valerio’nun Fransızca eserinden.) Bu son derece ilginç, çok sayıda karakalem ve sulu boya resimle donatılmış eser, kaynağını yazar Bay Valerio'nun, Fransız Eğitim Bakanlığı'nın emriyle, daha da ötesi kendi etnografik portföyünü zenginleştirmek adına sanatsal ve bilimsel bir gayretle, son Tuna seferi sırasında Moldavya ve Eflak'a, ayrıca çevre bölgelere yaptığı bir seyahatten alır. Rus gülleleri, onu, edindiği bilgi ve gözlemleri genişletmek için yakaladığı böylesine harika bir fırsatı kaçırmasına neden olacak kadar engelleyemedi; tifüs ve kolera miyazmaları da aynı şekilde.

Petersburg’da Kafkas ordusunun çatışmaları hakkında aşağıdaki resmi rapor yayınlandı:

 ...Çeşitli lehçelere; [bu dil] eski Ermenice, Farsça, Türkçe, Arapça ve Gürcüceden oluşur. Ermenistan'ın doğal sınırları, kuzeyde Karadeniz ve Aras'a dökülene kadar Kura (şimdiki Kura) nehri; doğuda bu Aras nehri; güneyde Toros Dağları'nın bir kolu ve batıda Aras tarafından bölünen, Trabzon'a kadar uzanan Toros hattıdır.

 — Tam bir askeri tabur münhasıran Kürtlerden oluşmak üzere burada kuruldu; bir imparatorluk kararnamesiyle bu tabur geçici olarak Yıldız köşkünün yanında kamp kurmaktadır.

Asya'da beklenen muharebe henüz vuku bulmamıştır. Türk telgrafnamesi, Rusların Muhtar Paşa tarafından yeniden zaptedilen Olti'yi [Oltu] tahliye ettiklerini ve güneye doğru bir Türk kolordusunun da Delibaba'dan sol cenaha, yani Ruslar'ın Toprakkale civarında bulunan cenahlarına karşı harekete geçtiğini bildirmektedir.

Konstantinopel, 4 Mayıs. (Özel Muhabirimizden) Sultan'ın yaveri General Osman Paşa'nın (bir zamanların namlı Kürt lideri Bedirhan Paşa'nın oğlu) başrolde olduğu gizemli bir olay adından çokça söz ettiriyor. Osman Paşa, yine Sultan'ın yakın çevresinde yer alan Ali Bey adındaki kardeşlerinden biriyle husumet içindeydi.

 Oltenitza'da Tuna geçişi için yapılan hazırlıklar daha önemli. Yaş'tan 22'sinde bildirildiğine göre, çoğunluğu piyade olmak üzere çok sayıda birlik şehirden geçmeye devam ediyor. Türkler, 23'ünde eski kuşatma hattına karşı bir keşif harekâtı gerçekleştirdiler, ancak Golenze'de bir garnizon bırakarak 25'inde Kalafat'a döndüler.

Rus "Apomahos" gazetesi, Kağızman Sancağı ve Rus makamlarının yerleştiği Bayazıt hakkında şu bilgileri vermektedir.