17 Temmuz 1821

Osmanlı İmparatorluğu üzerine kısa notlar.

Osmanlı İmparatorluğu'nun uçsuz bucaksız topraklarında düzenin ve gücün azalmasına katkıda bulunan birçok belirgin durum mevcuttur. Halk iki sınıfa ayrılabilir; ilki ağırlığa (üstünlüğe) sahip olanlar, ikincisi ise bunlara büyük ölçüde tabi olanlar.Türkler ve Tatarlar birinciye; Yunanlılar, Ulahlar, Moldavyalılar, Ermeniler, Yahudiler ve Kıptiler ikinciye aittir. Arnavutlar veya Alboneler, Boşnaklar ve diğerleri gibi bazı savaşçı ve vahşi halklar, Türklerin kölelerinden ziyade ücretli askerleridir. Mora'daki Maniler (Mainoti), Kakovuniyotlar ve Barduniyotlar; Girit adasındaki İsfakyalılar; Karadağ'daki Karadağlılar; Makedonya'daki Yörükler; Arnavutluk'taki Çamlar vb.; Asya'daki Bedevi Araplar, göçebe Kürtler, Dürzüler, Mütevaliler, Nusayriler (ansarié), Maruniler, İsmailliler, Nusayriler (nosairis), Türkmenler vb. artık neredeyse Bâb-ı Âli'nin egemenliğini tanımamaktadırlar. İşkodra, Yanya, Selanik, Bağdat ve Akka paşaları bağımsız olarak kabul edilebilirler. İki büyük feodal aile; Kara Osmanoğlu ve Çapanoğlu aileleri, art arda başarılı bir şekilde Küçük Asya'da geniş mülkler edindikten sonra, orada sükuneti yeniden sağlamışlardır, ancak kendi otoritelerini Bâb-ı Âli'nin yerine koyarak, işlerine geldiği kadarının ötesinde onun egemenliğini tanımamaktadırlar. Kütahya'da ikamet eden Anadolu Beylerbeyi, hemen hemen antik Frigya üzerinde hüküm sürmektedir. Basra prensi neredeyse bağımsız sayılabilir. Uzun yıllardır yeniçerilerin elinde olan zengin Halep şehri, Bâb-ı Âli'nin gücünü ancak 1815'ten beri tanımaktadır ve paşası bağımsız olmayı arzulamaktadır. Ghavrinos ailesi, 1427'den beri Makedonya'nın Vardar'ın iki yakasında Karaferye'ye kadar uzanan verimli topraklarının büyük bir kısmına sahiptir. Drama ve Zihne beyleri de aynı şekilde kalıtsaldır ve Eflak ve Boğdan'ın iki voyvodası veya hospodarlarından Bâb-ı Âli'ye daha az bağımlıdırlar. Atina ve Livadya'nın bir kısmı iki voyvoda tarafından yönetilmektedir. Antik Magnesia olan Zagora ülkesi, kendi ileri gelenleri tarafından yönetilmektedir. İdra, Spetses ve Psara adacıkları neredeyse bağımsızdır. Sadece 1813 ve 1814'te Sırbistan, Vidin paşası ve Antalya beyi itaat altına alınmıştır; ancak Sırbistan günümüzde Hünkâr'ın sadece vergi mükellefidir. Mısır, 1810'da meydana gelen önde gelen beylerin katliamından sonra bile, Osmanlı İmparatorluğu'na tabi bir vilayetten ziyade, daha çok vergi veren bir devlettir. Tunus, Trablus ve Cezayir, Bâb-ı Âli'nin yalnızca ismen vasallarındandır. Yalnızca Hünkâr'ın dini üstünlüğünü tanıyan Mekke'nin büyük şerifi, artık Mısır paşasının bir vasalı olarak kabul edilebilir. Kürdistan valisi Abdurrahman, son yıllarda isyan etmiş olup, ele geçirdiği yönetimi korumak için İran'a vergi ödeyeceğini ilan etti. Ruslar, Kafkasya'nın önemli bölgesinde Osmanlıların yerini aldılar, burada Osmanlılar artık sadece kendilerine vasal olan büyük Abhazya'ya sahiptir.

Avrupa'daki Türk eyaletlerinin istatistiksel hesabı.

Bölge	Nüfus Detayları	Toplam
1. Rumeli	Türkler 1.300.000; Yunanlılar 500.000; Yahudiler 100.000; Ulahlar ve Ermeniler 150.000	2.050.000
2. Bulgaristan	Türkler 420.000; Yunanlılar 30.000; Bulgarlar 500.000; Ulahlar ve Ermeniler 110.000; Yahudiler 25.000	1.085.000
3. Boğdan	Türkler 40.000; Ulahlar ve Moldavyalılar 320.000; Yahudiler 8.000	368.000
4. Eflak	Türkler 60.000; Ulahlar 800.000; Yahudiler 20.000	880.000
5. Sırbistan	Türkler 150.000; Yahudiler 10.000; Sırplar 530.000	700.000
6. Bosna	Türkler 180.000; Yahudiler 12.000; Dalmaçyalılar ve Hırvatlar 110.000; Boşnaklar 250.000	552.000
7. Arnavutluk	Türkler 250.000; Yahudiler 30.000; Arnavut ve Müslümanlar 450.000; Karadağlılar ve Hristiyan Arnavutlar 150.000	880.000
8. Makedonya	Türkler 300.000; Yunanlılar 620.000; Yahudiler 20.000; Ulahlar ve Arnavutlar 140.000	1.080.000
9. Teselya ve Livadya	Türkler 260.000; Yahudiler 40.000; Yunanlılar 490.000; Ermeniler 5.000	795.000
10. Mora	Türkler 250.000; Yunanlılar 450.000; Yahudiler 20.000; Ermeniler 10.000; Arnavutlar ve Maniler 60.000	790.000
11. Adalar Denizi	Türkler 250.000; Yunanlılar 530.000; Yahudiler 12.000; Ermeniler 12.000	804.000
Toplam		10.184.000

Avrupa'daki Türk eyaletlerinin yaklaşık on milyonluk bu nüfusu içerisinde, 5.470.000 Türk; 2.620.000 Yunanlı; 1.370.000 Ulah ve Moldavyalı vb. bulunmaktadır.

Giornale Italiano Gazetesi, 17 Temmuz 1821. anno.onb.ac.at