Kela Pazû

( Erzurum'dan, 6 Ağustos *). "Kürdistan'da her türlü bağlantım kesilmeden önce, aceleyle de olsa bu satırları yazmaya kendime izin veriyorum. Konstantinopolis'ten başlayan yol muhteşemdir; burası, Doğu'da bulunmuş her ressamın bildiği ve üzerinde çalıştığı ünlü Propontis'tir.

Ayın 20'sinde yayımlanan kararname ile daha önce Kürdistan Valisi olan İzzet Paşa Trablusgarp Valiliğine, şimdiye kadar Trablusgarp Valisi olan Osman Paşa Üsküp Valiliğine, şimdiye kadar Bosna Valisi olan Kâni Paşa aynı görevle Selanik'e ve şimdiye kadar Üsküp'te görev yapan Akif Paşa ise vezirlik rütbesiyle Bosna Valiliğine atanmıştır.

İstanbul, 16 Eylül - Padişah fermanıyla Tümgeneral Mahmud Paşa Yemen valiliğine; ardından Kürdistan valiliğine atanan Nakib Paşa'nın yerine eski Selanik valisi Ömer Paşa tayin edildi. Eski Yanya Defterdarı Naşit Efendi aynı sıfatla Trabzon'a gidiyor; Girit'in maliye müdürü Naki Efendi ise Selanik'e tayin edildi.

HERAT'IN FETHİ VE İNGİLİZLERİN BASRA KÖRFEZİ'NE SEFERİ. (İki Dünya Mecmuasından.)

​Bugün Konstantinopolis'ten gelen 17 Ağustos tarihli mektuplara göre, birlik hareketleri ve Karadeniz'e doğru hareketler devam ediyordu. Osmanlı, müttefik ordularına katılması gereken birlikleri göndermişti.

Eyaletlerde şu değişiklikler meydana geldi: Ankara'nın eski valisi Bedih Paşa, Kürdistan valiliğine; Meclis-i Vâlâ üyesi Mahmud Paşa ise Ankara valiliğine atandı.

Kürdistan'da huzursuzluklar baş göstermiştir.

Trabzon’dan İran’a giden ticaret kervanları her zamanki gibi işlemeye devam ediyor ve Ruslardan ziyade Kürtlerden çekiniyorlar.

Kürtler, [Osmanlıya] yeni asker (redif) vermeyi reddediyorlar; İskender Bey müdahale etmek için üzerlerine doğru ilerliyor.

Kürdistan'ın genel valisi Besim Paşa öldü.

Halep bölgesinde Kürtler ve Bedeviler arasında sürekli çatışmalar yaşanıyor. 

Abdallah, Kürt Aşiret Reisi Moriz Hartmann'dan Okuyucu, 1854 Ağustos'unda Giurgevo yakınlarındaki Tuna adalarından birinde yaşanan o korkunç olayı henüz hatırlayacaktır. Atlarından inip silahlarını bırakmaları, yani en sevdikleri, neredeyse tek mal varlıkları olan şeyden ayrılıp düzenli milis birliklerine katılmaları istenen başıbozuklar bu emre boyun eğmeyi reddetmişler, kuşatılıp büyük ölçüde kılıçtan geçirilmişlerdi: önce onları her türlü sefalete sürükleyip haydut hâline getirmişler, sonra da haydut olmakla suçlayıp cezalandırmak istemişlerdi.

Konstantinopel, 10 Nisan - Topçu Feriki Mehmed Tahir, Kürtlere 1400 kayıp verdirdiğini ve 500 kişiyi esir aldığını, ayrıca onların en sağlam mevzilerini ele geçirdiğini bildirmektedir.

İsyancı Kürtlerin bozguna uğratılıp dağıtılması hakkında daha ayrıntılı haberler almaktayız. 10.000 kişilik bir güçle Darban'da tahkimat kurmuşlardı; başlarında, isyanı başlatan iki bey bulunuyordu.

Pera, 29 Mart. ("K. Z.") - Herkesin gözü kararmış bir şekilde Pontus'a bakarken, Mezopotamya'da öyle şeyler olup bitiyor ki, bunlar kolaylıkla mevcut savaşta güçlü bir etken haline gelebilir ve Rusların Küçük Asya'daki seferini büyük ölçüde kolaylaştırabilir; kastettiğim, Cizre'de gittikçe yayılan isyandır.

Takviye kuvvet almış olan Musul Valisi, Kürtlerin ele geçirdiği Zaho şehrini tekrar geri aldı.

Aşağı Tuna. En önemli olaylar birdenbire aşağı Tuna'da gelişmek istiyor gibi görünüyor. Kişinev'den 4 Ocak tarihiyle şöyle bildiriliyor: Rusların geri çekilirken yıktıkları Prut köprülerinin yeniden kurulacağı belirtiliyor.

 ​— Ağrı Dağı’na bilinen ilk tırmanışı, bu yılın 1 Temmuz’unda beş İngiliz gezgin tarafından gerçekleştirildi. Kürt rehberleri, batıl inançları nedeniyle zirveye kadar tırmanmak ya da dağda gecelemek istemediler. İngilizler ise deniz seviyesinden 14 bin fit yüksekliğe tek başlarına çıkarak, oradan güneşin doğuşunu izlediler; güneş aynı anda Rusya, İran ve Türkiye’nin uçsuz bucaksız topraklarını aydınlatıyordu. Daha sonra, 300 yarda yüksekliğindeki, neredeyse dikey bir koni oluşturan zirveye de tırmandılar. Zirvedeki kar, kuru bir toz halindeydi.

Osmanlı. Avusturya Gazetesi’nin Filibe’den (Epir’de) gelen özel yazıları, o şehrin ve çevresinin içinde bulunduğu vahim durumun korkunç bir resmini çiziyor. Kolera, salgın hastalık ve Kırım’a yapılan kesintisiz hayvan yemi ihracatının neden olduğu kıtlık felaketlerinin yanı sıra, şehrin etrafında kamp kuran başıbozukların gerçekleştirdiği insanlık dışı yağmalar da mevcut. Hiç kimse dışarı çıkmaya cesaret edemiyor. Filibe, sanki ikinci bir Kars’mış gibi kuşatma altında.

Konstantinopolis, 19 Ocak. - "Journal de Constantinople Gaztesi", Erzurum'dan, geçen ayın 24'ü tarihli olarak, birkaç Fransız gazetesinin iddialarının aksine, tüm Kürdistan'da en mükemmel huzurun hakim olduğu ve asker toplama işlemlerinin de en arzu edilen düzen içinde gerçekleştiği yazılmaktadır.