Kela Pazû

​Bedirhan Bey'in zulmü nedeniyle Kürdistan'ı terk eden 3000'den fazla Hristiyan Ermeni, o reis mağlup edildikten sonra, eski yerleşim yerlerine dönmek üzere İstanbul'dan ayrıldı.

Konstantinopel, 10 Nisan - Topçu Feriki Mehmed Tahir, Kürtlere 1400 kayıp verdirdiğini ve 500 kişiyi esir aldığını, ayrıca onların en sağlam mevzilerini ele geçirdiğini bildirmektedir.

İsyancı Kürtlerin bozguna uğratılıp dağıtılması hakkında daha ayrıntılı haberler almaktayız. 10.000 kişilik bir güçle Darban'da tahkimat kurmuşlardı; başlarında, isyanı başlatan iki bey bulunuyordu.

Pera, 29 Mart. ("K. Z.") - Herkesin gözü kararmış bir şekilde Pontus'a bakarken, Mezopotamya'da öyle şeyler olup bitiyor ki, bunlar kolaylıkla mevcut savaşta güçlü bir etken haline gelebilir ve Rusların Küçük Asya'daki seferini büyük ölçüde kolaylaştırabilir; kastettiğim, Cizre'de gittikçe yayılan isyandır.

— [Gazete] Boğaziçi Telgrafı'nda okuyoruz: « Bedirhan Bey 20 çocuk sahibi oldu, bunların 16'sı öldü; tüm ailesini ve birçok kölesini beraberinde getirdi; kaçışları sırasında defalarca kurtulduğu iki sevgili kısrağından vazgeçmek istemedi.

Geçtiğimiz Çarşamba gecesi yarısı sularında devlet vapuru İzzettin, limanımızdan hareket ederek eski Harbiye Nazırı Ekselans İzzet Paşa’yı, Majesteleri Sultan’ın yaverleri Kazım Paşa ve Akif Paşa’yı, Albay Rıfat Bey’i ve diğer saray subaylarını, meşhur Kürt Bedirhan Paşa’nın oğlu Hüsnü Bey’e karşı, Ekselans İzzet Paşa’nın komutası altında gerçekleştirilecek seferi yönetmek üzere İskenderun’a götürdü.

Kürdistan'daki yeni ayaklanma ve bunun ortaya çıkış nedenleri hakkında "Tr. Ztg." (Trieste Gazetesi), Trabzon'dan 16 geçen ay tarihli bir yazı yazıyor: "Kürdistan isyanının bir zamanlar ana merkezi olan ve bastırılması geçtiğimiz on yılda Ömer Paşa'nın tüm gücünü tüketen meşhur Botan bölgesinin bir aşiret reisi olan İzzeddin Şir (İnancın Aslanı), mevcut savaş vesilesiyle Bâb-ı Âli'den affını ve sürgünden vatanına dönüş iznini almış, bunun karşılığında 500 süvari ve 1000 piyade ile savaş alanına gitmeyi taahhüt etmişti.

6 Mart tarihli Trabzon'dan "Times" gazetesine şu satırlar yazılmaktadır: "6 Şubat tarihli Kürdistan'dan gelen mektuplar, yerli halk arasında bir isyandan söz etmektedir; bunlar silahlı gruplar hâlinde ülkeyi dolaşmakta, Nasturi köylerini yakıp yağmalamaktadırlar.

"Journal de Constantinople" gazetesi, Türk başkentinden 16 ve 21 Eylül tarihli sayılarında şunları bildiriyor: Asya'da Ravanduz bölgesinin asi valisi Resul Paşa, Bağdat ve Musul paşalarının (daha önce bildirildiği gibi) birleşik kuvvetleri tarafından ilk tahkimatlarından çıkarıldıktan sonra, şimdi ikinci mevzilerinden de sürülmüştür. Bunun üzerine imparatorluk kuvvetleri şehrin üzerine yürümüş ve şehir, asilerin şiddetli direnişine rağmen ele geçirilmiştir. Şehrin ağır hasar gördüğü ve Resul'ün kaçtığı, ancak şiddetle takip edildiği bildirilmektedir. Bu çatışmalarda imparatorluk kuvvetlerinin eline geçen 3-400 esir Constantinopel'e gönderilmiştir.

Faaliyetleri ve cesaretiyle Kürdistan'ın yatıştırılmasına büyük katkıda bulunmuş olan General-Teğmen Ömer Paşa'nın, Arnavutluk'ta bir komuta görevini devralmak üzere İstanbul'a çağrıldığı duyulmaktadır.

İstanbul, 21 Temmuz. Bu gazete, Kürdistan'daki askerî harekâtla ilgili Musul'dan gelen aşağıdaki yazışmayı yayınlamaktadır.

KONSTANTİNİYYE, 9 Eylül 1857. Bağdat eyaletine yeni atanan genel vali Ömer Paşa, bilindiği üzere Rumeli ordularının başkomutanıydı ve devletin diğer dört ordusunun komutanlarından daha yüksek, aylık 150 bin kuruş maaş alıyor ve onlardan daha geniş bir yetkiye sahipti. Söylenene göre bu yetki ve maaş, Ömer Paşa’nın halefine verilmeyecek ve başkomutanlık tekrar diğerleriyle eşitlenecektir. Ayrıca Ömer Paşa’nın halefinin, son savaşta, özellikle Tuna’da temayüz eden İsmail Paşa’nın atanacağı söylenmektedir.

 ​— Dün, Girit’ten gelen Osmanlı vapuru «Pursut» ile eski Girit Valisi Veli Paşa ve ayrıca Kürt Pehderan [Bedirhan?] Paşa Başkent’e gelmiştir.

Hristiyanların Daha Fazla Katledilmesi.— Arnavutluk'tan başka bir korkunç katliama dair raporlar aldık.—Rumeli'de, Üsküp ve Guistandie arasında yer alan Yunan kasabası Eğri Palanka'nın, büyük bir asi Arnavut grubu tarafından saldırıya uğradığı, yağmalandığı ve yakıldığı söyleniyor; ve iki binden fazla Hristiyan sakinin katledildiği ekleniyor. Arnavutluk'a yürütülen ve on bini Manastır'da yoğunlaşmış olan Türk birlikleri, bir çatışmadan kaçınırken ülkeyi kasıp kavuran ve savunmasız sakinleri katleden o gaddar yağmacıları bastırma görevinde tamamen yetersiz görünüyor.

NESTORİLERİN KATLİAMI. Amerikalı Misyoner Dr. Grant, Nestorilerin katliamının Katolikler veya Puseyitler tarafından gerçekleştirildiği yönündeki hikayenin tamamen uydurma olduğunu iddia ediyor. Katolik Misyonere olumlu bir tanıklıkta bulunuyor.

Osmanlı.— Musul'dan gelen mektuplar Bedirhan Bey'in yıkımlarına devam ettiğini bildirmektedir. Şimdiye kadar Kürt liderin vahşi öfkesinden kurtulmayı başarmış olan Khozani adlı bir Nasturi kabilesi onun son kurbanları oldu. Bedirhan Bey, Khozani kabilesinin dunga'sından, yani baş çobanından 25.000 koyun talep etti. Dunga, onu talebini hafifletmeye ikna etmek ümidiyle Kürt kampına gitti ve bu sayının yarısını teklif etti. Bedirhan Bey, bu teklifi kabul etmek bir yana, dunga'yı yakalatıp bir uçurumdan aşağı fırlattırdı; ardından, kanlar içindeki ve parçalanmış beden önünde taşınarak Khozani topraklarına yürüdü.

Osmanlı Constantinople'dan bu ayın 4'ü ve 7'sine ait, bize Kürdistan'dan korkunç raporlar sağlayan haberler aldık. Görünüşe göre Ekim ayının başında Bias'ın Nasturi Hristiyanları, zalim ve kana susamış [Bedirhan Bey] Bokr Han Bey tarafından başarılı bir şekilde saldırıya uğramıştı; ve çok sayıda esir aldıktan sonra, soğukkanlılıkla onlardan iki yüzünün kılıçla kurban edilmesini emretti ve ardından kurbanlarının kafalarını, on iki bin adamın başında kendisine karşı yürümekte olan Tayar Paşa'ya (Türk general) gücünün bir ganimeti olarak gönderdi.

Osmanlı. Konstantinopolis'ten bu ayın 4'ü ve 7'sine ait, bize Kürdistan'dan korkunç raporlar sağlayan haberlerimiz var. Ekim ayının başında Bias'ın Nasturi Hristiyanlarının, zalim ve kana susamış Bedir Han Bey tarafından başarıyla saldırıya uğradığı; ve çok sayıda esir aldıktan sonra, soğukkanlılıkla onlardan iki yüzünün kılıçtan geçirilmesini emrettiği ve ardından kurbanlarının kafalarını, kendisine karşı on iki bin adamın başında yürüyen Tayar Paşa'ya (Türk generali) gücünün bir ganimeti olarak gönderdiği anlaşılıyor. Tayar Paşa, ne yazık ki, işe aldığı rehberler tarafından haince aldatılarak Kürt isyancıların ortasına sürüklendi.

Güney Kürdistan. Bütün Kürdistan dört gruba ayrılabilir: Farsistan sınırları içinde bulunan doğu Kürdistan; kendine özgü Dersim grubunun dahil olduğu batı Kürdistan; geçen yüzyılın başında ana Kürdistan'ın en huzursuz unsurlarının Kafkasya sınırlarına yakın yerlere göç etmesiyle oluşan kuzey Kürdistan; ve Bitlis, Diyarbekir, Musul vilayetleri ile Hakkari sancağı sınırları içindeki güney Kürdistan.

Konstantinopel, 4 Mayıs. (Özel Muhabirimizden) Sultan'ın yaveri General Osman Paşa'nın (bir zamanların namlı Kürt lideri Bedirhan Paşa'nın oğlu) başrolde olduğu gizemli bir olay adından çokça söz ettiriyor. Osman Paşa, yine Sultan'ın yakın çevresinde yer alan Ali Bey adındaki kardeşlerinden biriyle husumet içindeydi.