Kela Pazû

DAŞNAK’LARIN “İKİ ERMENİSTAN” KURMA PROJELERİ TÜRK HÜKÜMETİ KÜRT MESELESİ ÜZERİNE “YEŞİL KİTAP” YAYIMLIYOR Irak'ta Kürt Ayaklanması Büyüyor “Berliner Tageblatt” gazetesinin İstanbul muhabiri, Irak Kürdistanı'ndaki Kürt ayaklanmasının giderek daha endişe verici bir hal aldığını bildiriyor.

Kürdistan'da huzursuzluklar baş göstermiştir.

Van'dan İstanbul'daki Ermeni gazetelerine gelen haberler, bu eyaletteki durumu kasvetli renklerle anlatmaya devam ediyor. Neredeyse her gün orada duyulmamış suçlar işleniyor; suçlular, ki çoğunlukla Kürtlerdir, yetkililerin ataleti nedeniyle hiçbir cezadan korkmuyorlar. Umuyoruz ki Ekselansları Vezir, oradaki yetkilileri görevlerinin bilincine geri getirecektir.

Trabzon’dan İran’a giden ticaret kervanları her zamanki gibi işlemeye devam ediyor ve Ruslardan ziyade Kürtlerden çekiniyorlar.

Köyde işlemleri hızlandırın, uygulamayı güçlendirin BAKÜ, 13. (ZTA). 1 Ekim itibarıyla tüm Azerbaycan genelindeki abonelik yaklaşık 9 milyon ruble, yani kontrol rakamının yüzde 74'ünü sağlamıştır. Bakü hariç, toplu abonelik hemen hemen tüm bölgelerde geriden gelmektedir. Sadece Nah.SSC ve Kürdistan'da işçiler ve memurlar arasındaki abonelik hedefleri aşmıştır.

— Geçtiğimiz perşembe Ermeni Patrikhanesi, Kürtler tarafından Ermenilere karşı gerçekleştirilen şiddet eylemleri hakkında Bâb-ı Âli’ye yeni bir rapor iletti.

Ermeni gazetesi "Orakir"in hükûmet emriyle bir aylığına kapatıldığını duyurmuştuk. "Anatolikos Kiriks", bu kapatılmanın nedeni olarak şunları belirtiyor: Bilindiği üzere bir süre önce sadrazam, Ermeni patriğine, siyasi meseleler için hükûmete takrir sunmaması gerektiğini belirtmişti; bu konu üzerine çeşitli yorumlar yapılmış ve siyasi meseleler ile dini meseleler arasında ne gibi bir ayrım yapılabileceği ve patriğin daha önce Bâb-ı Âli’ye arz ettiği, Ermenistan'da Kürtler tarafından işlenen şiddet eylemlerinin hangi kategoriye dâhil edilebileceği soruları doğmuştu.

Kürt Ayaklanmaları. Konstantinopolis, 12 Mayıs. - Bitlis'te bugün öğleden önce devrimci üç Kürt daha idam edilmiştir.

Erzurum'dan [Theodosioupolis] yazıyorlar ki, o vilayetin genel valisi, aldığı akıllıca önlemler sayesinde, şimdiye kadar orada göçebe bir hayat süren birçok Kürt aşiretini, Hükûmet-i Seniyye tarafından kendilerine tahsis edilen topraklara kalıcı olarak yerleştirmeyi başarmıştır.

İRAN'DAKİ İSRAİLLİLER Şah'ın İngiltere'deki ikametgâhı sırasında, birçok tanınmış İsraillinin, İran'daki soydaşlarının kaderiyle ilgili özel ilgilerini dile getirme fırsatını yakaladıklarını gördük. Bu vesileyle, Paris'teki Chronos gazetesi, İranlı İsrailliler hakkında aşağıdaki bilgileri yayımladı.

Konstantinopel, 27 Şubat. (Özel Telgraf) "Pol. Korr." haberi: Anadolu Yüksek Komiseri Müşir Şakir Paşa, Bâb-ı Âlî'ye sunduğu son raporlarından birinde, ilkbaharda Dersim bölgesindeki Kürtleri boyun eğdirmek amacıyla büyük bir askerî harekât düzenlenmesinin gerekliliğini ortaya koydu.

Sultan, ülke nüfusunu oluşturan tüm unsurların kaynaşmasını sağlamak amacıyla, yakın zamanda imparatorluk muhafız alayını kurdu; bu alay, devletin en iyi ailelerinden seçilen genç Müslüman ve Hristiyanlardan oluşmaktadır. Bu alaya Maruniler, Dürziler, Araplar, Metuvaliler, Kürtler, Boşnaklar, Hersekliler, Hristiyanlar ve Müslümanlar katılmıştır. Bu gençlerin tamamı, sarayın yakınındaki kışlalarda birlikte yaşamakta olup her biri kendi dini görevlerini özgürce yerine getirmektedir; ayrıca subay rütbesine sahip olup Fransız usulü yönetim tarzı ile eğitilmektedirler.

TÜRK-İRAN SINIRINDA KÜRT BİRLİKLERİNE KARŞI OPERASYONLAR ANKARA, 13 EYLÜL. (ZakTag). — Anadolu Telgraf Ajansı, Türk-İran sınırındaki Ağrı Dağı bölgesinde Türk birliklerinin Kürt birliklerini tamamen kuşattığını bildiriyor.

Macar Akademisi. Sınıf başkanı Franz Pulszky başkanlığında 4 Şubat tarihinde gerçekleştirilen birinci sınıf oturumu. Programda şunlar yer alıyordu: 1. Anton Zichy’nin Lessing üzerine giriş konuşması. - 2. Karl Pozder’in Fars dili lehçeleri üzerine, Armin Vambéry tarafından sunulan misafir konuşması.

 — İzmir'den yazıyorlar ki, binlerce Kürt haydut iç bölgelerde ortaya çıktı ve Hristiyanların genel bir şekilde yağmalanmasını ve katledilmesini tehdit ediyorlar. Tüm bunlardan, Osmanlıların talihsiz Hristiyanlara karşı genel bir komplosunun olduğu ve bu komplonun içinde, isyancıların hareketlerini destekleyen yerel paşaların da bulunduğu anlaşılıyor. Yunanistan, Hristiyanlığın böylesine bir felaketi karşısında ne yapıyor? Heyhat! Egemen sistem, bize ne ordu, ne savaşabilecek bir donanma, ne de kasada para bıraktı.

Konstantinopolis, 23 Kasım, (Orijinal Telgraf) - Kürtler arasında bir ayaklanma hareketi patlak verdi; Erzurum yakınlarındaki bir şehir olan Eleşkirt, kanlı olayların sahnesi oldu. Kaymakam dahil tüm yetkililer öldürüldü. Olay yerine derhal hükümet birlikleri gönderildi.

Osmanlı İmparatorluğu üzerine kısa notlar. Osmanlı İmparatorluğu'nun uçsuz bucaksız topraklarında düzenin ve gücün azalmasına katkıda bulunan birçok belirgin durum mevcuttur. Halk iki sınıfa ayrılabilir; ilki ağırlığa (üstünlüğe) sahip olanlar, ikincisi ise bunlara büyük ölçüde tabi olanlar.

Kürtler, [Osmanlıya] yeni asker (redif) vermeyi reddediyorlar; İskender Bey müdahale etmek için üzerlerine doğru ilerliyor.

Diyarbekir’den 22 Eylül tarihli mektuplar geliyor. « İsyanın lideri Şeyh Abdülkerim, Bağdat genel valisinin emriyle onu takip etmekte olan bu aşiretin şeyhi Nasır Paşa tarafından Müntefik topraklarında yakalandı ».

Konstantinopolis, 25 Temmuz - Üsküp eski valisi Mustafa Paşa, Kürdistan Genel Valisi olarak atandı. 

MEŞHUR LAWRENCE BERLİN, 14 Temmuz, (Zaktag). — "Berliner Tageblatt", Konstantinopolis'teki Türk kamuoyunun, Kürtlerin son ayaklanmasının örgütlenmesinde Afganistan olaylarından tanınan meşhur Albay Lawrence'a büyük bir rol atfettiğini bildiriyor.

Londra, 18 Ağustos - "Times" gazetesi, Konstantinopolis'ten bu ayın 16'sında gelen haberlere dayanarak, Kürdistan'da hüküm süren anarşi durumundan endişe duyan Babıali'nin doğu vilayetlerinde genel seferberlik talimatı verdiğini bildirmektedir.

Konstantinopel, 29 Ağustos. - Memlekete dönen Kürt reisi İbrahim Paşa'nın bildirilen tutumu, Kürdistan'da hakim olan ruh hali nedeniyle endişelere yol açıyor.

İstanbul, 25 Ekim. - Ermeni ve Türk basını ile Ermeni ve Kürt komiteleri, Kürdistan'daki endişe verici durumlarla yoğun biçimde ilgilenmektedir. "İkdam" ve "Sabah" gazeteleri bugün, Dersim'den Müslüman ve Hıristiyan tüccarların gönderdiği telgrafları yayımlamaktadır; bu telgraflarda, son seferberliğe yol açan ve 100.000 sterline ile 500 askere mal olan, ölüme mahkûm edilmiş Kürt reisi Hüseyin'in, Dersim'e gönderilen komisyon tarafından serbest bırakılmasına karşı protesto edilmektedir.

Kürdistan'ın genel valisi Besim Paşa öldü.

Kürtlerin Özerklik Yönündeki Çabaları. İstanbul, 18 Nisan. - "Tasvir-i Efkâr"ın öğrendiğine göre, dün Sadrazam'a "Doğu Vilayetleri" veya "Yakın Doğu" adı altında özerk bir Kürdistan vilayeti kurulmasını talep eden bir muhtıra sunulmuştur.

(İran). Çeşitli Haberler. - Tahran, 27 Mayıs. (St. Petersburg Telgraf Ajansı bildiriyor.)

Halep bölgesinde Kürtler ve Bedeviler arasında sürekli çatışmalar yaşanıyor. 

Abdallah, Kürt Aşiret Reisi Moriz Hartmann'dan Okuyucu, 1854 Ağustos'unda Giurgevo yakınlarındaki Tuna adalarından birinde yaşanan o korkunç olayı henüz hatırlayacaktır. Atlarından inip silahlarını bırakmaları, yani en sevdikleri, neredeyse tek mal varlıkları olan şeyden ayrılıp düzenli milis birliklerine katılmaları istenen başıbozuklar bu emre boyun eğmeyi reddetmişler, kuşatılıp büyük ölçüde kılıçtan geçirilmişlerdi: önce onları her türlü sefalete sürükleyip haydut hâline getirmişler, sonra da haydut olmakla suçlayıp cezalandırmak istemişlerdi.

Konstantinopel, 10 Nisan - Topçu Feriki Mehmed Tahir, Kürtlere 1400 kayıp verdirdiğini ve 500 kişiyi esir aldığını, ayrıca onların en sağlam mevzilerini ele geçirdiğini bildirmektedir.

İsyancı Kürtlerin bozguna uğratılıp dağıtılması hakkında daha ayrıntılı haberler almaktayız. 10.000 kişilik bir güçle Darban'da tahkimat kurmuşlardı; başlarında, isyanı başlatan iki bey bulunuyordu.

Pera, 29 Mart. ("K. Z.") - Herkesin gözü kararmış bir şekilde Pontus'a bakarken, Mezopotamya'da öyle şeyler olup bitiyor ki, bunlar kolaylıkla mevcut savaşta güçlü bir etken haline gelebilir ve Rusların Küçük Asya'daki seferini büyük ölçüde kolaylaştırabilir; kastettiğim, Cizre'de gittikçe yayılan isyandır.

Takviye kuvvet almış olan Musul Valisi, Kürtlerin ele geçirdiği Zaho şehrini tekrar geri aldı.

Aşağı Tuna. En önemli olaylar birdenbire aşağı Tuna'da gelişmek istiyor gibi görünüyor. Kişinev'den 4 Ocak tarihiyle şöyle bildiriliyor: Rusların geri çekilirken yıktıkları Prut köprülerinin yeniden kurulacağı belirtiliyor.

Gemi Kazaları. Londra, 5 Kasım - Tenerife'den gelen bir Lloyd haberine göre, Hamburg-Süd-Amerika-Dampfschifffahrts-Gesellschaft şirketine ait "Santa Ursula" vapuru, Manchester'dan Basra'ya gitmekteyken 20 Ekim'de Scilly Adaları'nın 60 mil açığında batan İngiliz "Kurdistan" vapurunun iki tayfasını orada karaya çıkardı.

Vefat Etti. LONDRA, 19 Kasım. — Kürt lideri Şeyh Ubeydullah, Mekke'de koleradan vefat etti.

Osmanlı'nın sorunları çoktur. Kürdistan Şeyhi Ubeydullah, Kürtlerin bağımsız bir ulus olma haklarını ileri sürmektedir. Bu Şeyh, Osmanlı gücünün çürümüşlüğünü ve zayıflığını anlamıştır ve Kürtlerin de Bulgarlar kadar bağımsız bir hükümete sahip olma hakkı olduğunu ve Bağdat'tan Bayezid'e kadar Kürt halkının güvenine sahip olduğunu iddia etmektedir. Sünni Müslümanlar arasında Sultan ve Mekke Şerifi'nden sonra üçüncü sırada yer almaktadır ve soy bağıyla Bağdat Halifelerinin temsilcisi olduğunu iddia etmektedir.

Kasımpaşa mahallelerinde bir süredir etkili olan hastalık, birkaç gün önce odağını Hasköy’e kaydırmıştır. Maalesef geçen Cumartesi ve Pazar günleri, orada ikamet eden kalabalık Yahudi nüfusunun alt sınıfları arasında önemli ölçüde artış göstermiştir. Yine de, kamuoyunun abartılı söylentilere itibar etmemesi gerektiği kanaatindeyiz; çünkü hem korku hem de çıkarlar, hastalığın durumunu ve vaka sayısını olduğundan çok daha fazla gösterme eğilimindedir.

 ​— Ağrı Dağı’na bilinen ilk tırmanışı, bu yılın 1 Temmuz’unda beş İngiliz gezgin tarafından gerçekleştirildi. Kürt rehberleri, batıl inançları nedeniyle zirveye kadar tırmanmak ya da dağda gecelemek istemediler. İngilizler ise deniz seviyesinden 14 bin fit yüksekliğe tek başlarına çıkarak, oradan güneşin doğuşunu izlediler; güneş aynı anda Rusya, İran ve Türkiye’nin uçsuz bucaksız topraklarını aydınlatıyordu. Daha sonra, 300 yarda yüksekliğindeki, neredeyse dikey bir koni oluşturan zirveye de tırmandılar. Zirvedeki kar, kuru bir toz halindeydi.