22 Aralık 1880

Osmanlı'nın sorunları çoktur. Kürdistan Şeyhi Ubeydullah, Kürtlerin bağımsız bir ulus olma haklarını ileri sürmektedir. Bu Şeyh, Osmanlı gücünün çürümüşlüğünü ve zayıflığını anlamıştır ve Kürtlerin de Bulgarlar kadar bağımsız bir hükümete sahip olma hakkı olduğunu ve Bağdat'tan Bayezid'e kadar Kürt halkının güvenine sahip olduğunu iddia etmektedir. Sünni Müslümanlar arasında Sultan ve Mekke Şerifi'nden sonra üçüncü sırada yer almaktadır ve soy bağıyla Bağdat Halifelerinin temsilcisi olduğunu iddia etmektedir.

Kürdistan, Dicle havzasında yaklaşık 500.000 mil karelik bir bölge olup, nüfusu yaklaşık 1.000.000'dur. Ermenistan'ın güneyinde yer alır.

Bir yıl önce Ubeydullah, İran sınırları içinde yer alan Kürt bölgesindeki gelirleri toplama girişimi sırasında Urmiye Valisi'ne karşı koymuştur. Şu anda hareketi, Şah'ı, Kürt nüfusuna sahip bu bölgeyi halkına terk etmeye zorlamak umuduyla bu bölgeye yönelmiştir.

Çoğu atlı olan ve Osmanlı-Rus Savaşı sırasında elde edilen tüfeklerle silahlanmış yaklaşık 15.000 adama komuta etmektedir. Kasım ayının başlarında, aynı isimli gölün kıyısında bulunan Urmiye üzerine ilerlediler, ancak onları karşılamak için Tebriz'den hareket eden İran kuvvetleri tarafından püskürtüldüler. Ancak İran'ın hiçbir askeri gücü yoktur ve saldırılarını yenilemeleri halinde onları püskürtebilecek bir durumda değildir; ki bu da imkansız bir ihtimal değildir.

Bu hareketteki önemli gerçek, bunun Osmanlı'nın Asya topraklarında parçalanma sürecinin başlangıcı olabileceğidir. Öte yandan İran'ın yardım için Rusya'ya başvurduğu ve bu yardımın sözünün alındığı söylenmektedir. İngiltere de müdahil olmak zorunda kalabilir; zira İngiliz-Osmanlı Konvansiyonu şartları gereği İngiltere, Osmanlı'yı Asya toprakları üzerindeki otoritesini yıkmaya yönelik her türlü girişime karşı korumayı taahhüt etmiştir.

Urmiye, Kuzey Presbiteryen Dış Misyonlar Kurulu'nun sorumluluğunda olan Nasturi misyonlarının merkez istasyonudur ve misyonerler elbette çatışan taraflar arasında büyük sıkıntı yaşamaktadır. Ubeydullah zeki bir adama benzemektedir ve İngilizleri hoşnut etmeyi ve misyonerlerle dostane ilişkiler içinde olmayı amaçladığı söylenmektedir.

Central Presbyterian Gazetesi, 22 Aralık 1880.




Yorumlar