Kela Pazû

Konstantinopolis'ten bildirildiğine göre, Diyarbekir (Kürdistan'da) için yeni atanan Fransız Konsolos Yardımcısı'na yönelik telgrafla bildirilen saldırı, kendisinin görev yerine gitmekte olduğu yolculuk sırasında meydana geldi.

​İstanbul, 25 Nisan. -  Erzurum ile Diyarbakır arasında, Türk hükümetinin geçen yaz para karşılığı hizmete aldığı dört Kürt aşireti, şimdi hükümetten kararlaştırılan tutarı talep etmiş ve alamayınca isyan ederek bu iki şehir arasındaki yolu da işgal etmişlerdir. Bu nedenle üzerlerine birlikler sevk edilmiştir.

KÜRTLER Kürtler, hem Kafkasya sınırları içinde hem de yurt dışında eski rejim döneminde özellikle üzerinde çok az durulan halklardan biriydi. Eski yönetimde, halkın refahı, bu halkın toprağı işleme kültürüne ne derecede bağlı olduğu açısından değerlendiriliyor ve hiçbir istisnaya izin verilmiyordu. Yönetim, Transkafkasya Kürtlerinin mükemmel bir çoban ama kötü bir çiftçi olduğunu kabul ediyor ve tüm bu iyi hayvancıları kötü çiftçilere dönüştürmek gerektiği görüşünü savunuyordu. Komşu Türkiye'de Kürt hayvancının, yerleşik Kürt reâyâdan çok daha büyük bir refah düzeyine sahip olduğu gerçeğine dikkat etmeyi bile istemiyorlardı.

 — Bayazıt civarında oturan nüfuzlu bir şeyh, Türk gazetelerinin bildirdiğine göre, çeşitli aşiretlerden 140.000 Kürd'ü kendi hesabına Yüce Devlet (Bâbıâli) uğruna asker yazmaya hazır olduğunu bildirmiştir. Bu güçlü Müslüman yardımcı kuvveti, büyük bir coşkuyla dindaşlarına hizmet etmeyi teklif etmektedir.

Barış Müzakereleri. Paris, 21 Nisan. (Havas.) - Alman heyeti, Barış Konferansı’na üç nota sundu. Birincisinde, 8 Ağustos tarihli anlaşmayla öngörülen belirli sayıda birlik yerine, tarafsız bölgede belirli bir toplam asker mevcudunun bırakılması için onay istenmektedir.

ASYA'DAKİ TÜRK ORDUSU Şehrimize çekilen bir telgrafta, Erzurum'dan alınan haberlere göre, Türklerin zaman elverdiği ölçüde savaş hazırlıklarını faal bir şekilde sürdürdükleri bildirilmektedir. Türk kuvvetleri, Kürdler ve Çerkesler de dahil olmak üzere 85.000 kişiye ulaşmaktadır.

VOSTOK. Musul İçin Mücadele (Muhabirimizden telgrafla.) MOSKOVA, 3 Ekim. Bağdat demiryolunun Asuriler tarafından işgaline dair telgraf üzerine, Türk Komünist Partisi'nin Komintern Yürütme Kurulu'ndaki temsilcisi Ahmed Cevad muhabirimize, Asurilerin Türk birliklerine karşı eylemlerinde, bu bölgede meydana gelen tüm olayların temelinde yattığı gibi, Musul petrolüne yönelik bir çıkarın da yattığını bildirdi.

OSMANLI İMPARATORLUĞU Konstantinopolis 10 Kasım. Aşağıdaki, 19 Zilkade 1238 (28 Temmuz 1823) tarihinde İran ile Bâb-ı Âli arasında akdedilen barış antlaşmasının özetidir.

GÖNÜLLÜ ASKER TOPLANMASI "Vakit" gazetesinden şu bilgileri özetliyoruz: Ünlü reis Bedirhan Paşa'nın oğlu Fahri Bey, Sırp savaşına da gönüllü bir alayla katılmış ve orada yararlık göstererek yaralanmıştı; şimdi ise memleketine yazdığı mektuplarla 40 ila 50 bin kişilik bir asker toplama seferberliği başlatmıştır. Bunların hepsi Dersim'de toplanacak ve orada on bin kişilik başka bir Kürd süvari kuvvetiyle birleşecektir.

Peterhan [Bedirhan] Paşa'nın oğlu Bahri Bey, savaş meydanına 40.000 piyade ve 8.000 Kürd süvarisiyle birlikte hareket etmektedir.

İran'ın Güneyinde Merkezi Hükümet İktidarının Kurulması. Geçtiğimiz yıl İran'ın kuzey ve kuzeybatısındaki bazı eyaletlerin (Şahseven, Maku Hanlığı, İran Kürdistanı) yarı bağımsızlığına son verip bu eyaletleri tamamen merkezi hükümete bağlayan İran hükümeti, geçen yılın sonundan itibaren İran'ın güneyine de el attı. Aynı hedefi, yani tüm İran'ı birleştirip "toparlamayı" ve ülkenin her köşesinde kendi otoritesini kabul ettirmeyi amaçlıyordu.

İRAN — Konstantinopolis'ten 17 Aralık tarihli bir mektuptan alıntı — "Bay I. Campbell'den gelen resmî mektuplar, İran Şahı'nın öldüğü sırada oğullarından birçoğunun, merhumun sahip olduğu mücevherleri almak için onun cesedinin üzerine hücum ettiklerini bildirmektedir; bu kapışma sırasında şehzadelerden üçü öldürülmüştür.

Erzurum'dan gelen mektuplar Kürtler arasında büyük bir kaynaşmanın hâkim olduğunu bildirmektedir. Muş-Bitlis vadisinde konuşlanmış olan Türk askerî birlikleri oradan ayrılır ayrılmaz Motki aşiretleri ayaklandı.

Kürt Ayaklanması. Konstantinopel, 10 Nisan. - Babıali'ye ulaşan haberlere göre, Bitlis'e saldırmış olan Kürtler, Van Gölü kıyısındaki Simek kasabasına doğru yönelmişlerdir. Van'dan gelen Türk kuvvetleri, General İhsan Paşa'nın komutası altında birleşerek dün asilere karşı harekâta başlamışlardır.

— "Paliyenesya" gazetesinden aşağıdakileri alıyoruz. Dün gelen iki telgraf, barışa dair her ümidin tükendiğini ortaya koydu. Birincisine göre, Rusya İmparatoru Aleksandr, 12/24 Nisan'da Kişinev'deki Rus karargâhına inmektedir.

Kürdistan’da Durum BAYAZIT, 17 Kasım -  Kürtlerin hissiyatında, kurtuluş beklememek gerektiği inancı güçleniyor.

İran'a sınır olan Kürdistan dağlık bölgesinin, Abdurrahman Paşa'nın ayrılması ve İranlıların Bağdat Valisi üzerindeki yoğun destekleri sonucunda, o bölge üzerindeki üstünlüğün, en azından şimdilik, Osmanlı İmparatorluğu'ndan tamamen kopup İran'a geçtiği görülmektedir.

 ​“Tr. Z.” gazetesi, İstanbul’dan 27 Mart tarihli mektubunda şöyle yazıyor: “Buradaki bir Kürt kadının, Maraş’ın en soylu ailelerinden gelen, ‘Kara Kız Hanım’ (yani kara bakire) namındaki kadının gelişi büyük yankı uyandırdı. Kendisi, masraflarını bizzat karşıladığı 500 kişilik bir birlikle Sultan’ın emrine girmek ve savaşa katılmak için izin istedi.

Tahran, Mart Ortası. ("Wr. Ztg." Muhabiri) - Osmanlı'da tütün rejisi kurulduktan sonra, İran'da da tütün tekeli meselesiyle ilgilenilmeye başlandı. Şahınşah'ın geniş imparatorluğunda tütün hiçbir vergiye tabi değildir. İran yılda yaklaşık 80 milyon Kran (1 Kran yaklaşık 28 Kreuzer'e eşittir) değerinde tütün tüketmektedir ve bunun yanı sıra ihracat da oldukça önemlidir. Tambaku adlı en meşhur tütün Şiraz çevresinde yetişmektedir. Daha az nikotin içeren tütün çeşitleri İsfahan, Yezd, Kaşan, Semnan ve Kürdistan'da yetiştirilmektedir.

Hınıs bölgesinden bildirildiğine göre, bir vergi tahsildarı Elpis'teki halka, hatta çocuklara ve kadınlara karşı son derece insanlık dışı davranmaktadır; diğer insanlık dışı eylemlerinin yanı sıra, bazı kişileri tüm gece boyunca direklere bağlı tuttuğu belirtilmektedir. Köyün zavallı sakinleri, bu adamdan başka türlü kurtulmanın bir yolunu bulamayınca, yüzde 50 faizle Kürtlerden borç para almaya mecbur kalmışlardır.

 — "Politiki Antapokriseos"un Diyarbakır muhabiri, Midyat dağı ve Siirt çevresi halkının Hükümet emirlerine karşı itaatsizliğini bildirmektedir. Bunlar çeteler halinde örgütlenerek şehirlerin ulaşım yollarını kesmekte, vergilerini ödemeyi ve kuraya çıkan yedekleri teslim etmeyi reddetmektedirler. Sason bölgesi yöneticisi konutundan çıkarılmış, Hango'da ise on Kürt, saymanı oğluyla birlikte, yöneticinin evinin iki adım ötesinde katletmiştir.

— Nif’ten bize 30’unda yazıyorlar. Paskalya Pazar günü, Müdürümüzün taraf tutmasından ve ihmalkarlığından ötürü, daha büyük boyutlara ulaşabilecek kötü bir duruma düştük. Zira Müdür, bir Kürt’ün ateşli silahla aldığı yüzeysel bir yarayı, kötü niyetle tehlikeli olarak nitelendirdi.

 Dış Genel Bakış. — 1 Nisan. — Eski Reçeteler. Bay Franklin-Bouillon'un Ankara'yı ziyaretiyle bağlantılı olarak dünya basınında endişe verici söylentiler dolaşmaktadır. Bu eski Türk dostunun seyahatinin yalnızca, bölgeyi daha az tanıyan yeni Fransa Türkiye Büyükelçisi Bay Sarrault'nun takdim edilmesiyle ilgili olduğu ve Franklin-Bouillon'un sadece yeni büyükelçiyi Ankara'da olumlu bir şekilde tanıtma görevi taşıdığı resmen açıklanmış olsa da, bu yöntem bile dikkat çekecek kadar alışılmadıktır. Nitekim söz konusu diplomat, Türkiye'nin henüz Müttefiklerle savaş halinde olduğu ve Kilikya'daki Fransız birliklerini Adana'yı terk etmeye zorlayan kesin bir yenilgiye uğrattığı bir sırada, Fransa'nın önemli fedakarlıkları sayesinde iki güç arasında –her ne kadar yalnızca Lozan'a kadar sürmüş olsa da– bir nevi ittifak kurmayı başaran aynı diplomattır. Orada İngiltere yeniden daha tavizkar bir tutum sergilemiş ve Fransız dostluğu kısa sürede tekrar soğumuşt...

Konstantinopolis, 31 Mart. - Erzurum'dan gelen haberlere göre, oradaki askerî çevrelerde dört Kürt Hamidiye milis süvari alayının Konstantinopolis'e sevk edileceği haberi yayılmıştır.

Kürt Ayaklanmasının Sonu Konstantinopel, 30 Mart. (Wolff.) - Ankara'dan gelen bir habere göre, Midyat civarındaki Kürdistan bölgesindeki ayaklanma şimdi bastırılmıştır. Kürt liderlerin güney sınırından geçerek Irak'a kaçtıkları bildirilmektedir.

Kürdistan’da Ayaklanma. Londra, 29 Mart. (Wolff.) İstanbul’dan gelen bir habere göre Kürt birlikleri Muş, Bulanık ve Malazgirt şehirlerini işgal etti.

İranlı General İsyan Eden Kürtler Tarafından Öldürüldü Sofya, 29 Mart - (INB) İranlı tümen generali Orfe, isyan eden Kürtler tarafından saldırıya uğradı ve öldürüldü. Orfe, Sovyetler Birliği'ne yönlendirilen malzeme sevkiyatlarının güvenliğini sağlamak amacıyla huzur ve düzeni yeniden tesis etmek üzere Kürt bölgelerine gönderilmişti.

ASYA SEYAHATLERİ Yazan: Dr. Joseph Troll VII. [1] Kaşgar'a Doğru At üstündeki yolculuk sırasında her gezgin kendisi için en uygun düzeni kurar. Kimi neşeyle önden gider, insanları ve eşyaları pek umursamaz; sonra önceden belirlenmiş kamp yerinde tir tir titreyip dişleri birbirine vurarak oturur, denetimsizliği sonuna kadar suistimal eden, ikide bir durup atları otlatan ve ardı ardına çilim (nargile) yakıp tüttüren adamlarının nihayet varmasını dakikaları sayarak bekler.

Bilimsel Konular. L'Empire Turc, considéré dans son etablissement, et dans ses accroissemens successifs. (Türk İmparatorluğu, kuruluşunda ve ardışık büyümelerinde ele alınmıştır.) Paris'teki Kraliyet Yazıtlar ve Güzel Sanatlar Akademisi'nden Bay d'Anville tarafından, 1772. Bu eser, Türk İmparatorluğu'nun coğrafi bir taslağından oluşmaktadır; burada mekânların betimlemesi, olaylarla sürekli eşlik etmektedir.

 — Mumhane'nin Kürt hamalları tarafından kovalandığı için bıçak çekmekten suçlu bulunup polis tarafından tutuklandığını evvelsi gün yazdığımız genç adamın, birçok saygın tanığın ifadesi neticesinde kefaletle serbest bırakıldığını memnuniyetle öğrenmiş bulunuyoruz. Sözde suçu son derece şüpheliyken, adamın Paskalya'sını hapiste geçirmemesi gerçekten de yerindeydi.

MEYDANA GELEN OLAY Dün saat 9 sularında Galata'da, Mumhane Caddesi'nde, tüm mahalleyi ayağa kaldıran bir olay yaşandı. Altıncı daire sakinlerinden Yiannis ve Nikolis adında iki Hristiyan Rum, Paskalyalarını kutlamak için Mumhane'ye indiler ve bir damacana şarap satın aldılar.

Kürtlerin Ayaklanması Bir İran heyeti, Kürt ayrılıkçı hareketini bastırma göreviyle Kürdistan'a hareket etti. Bu arada, Irak sınırının İran tarafındaki Kürt aşiretlerinin birbirleriyle çatıştığı, buna karşılık Irak sınır bölgesinde herhangi bir olay kaydedilmediği bildiriliyor.

Asya'dan öğrenildiğine göre, Anadolu Ordusu'nun yeni komutanı William Paşa, isyancı Kürtlerin bir bölgesini şimdiden itaat altına almış olup, şu anda diğer asilerin üzerine yürümektedir.

Persiya [İran] Yol Ayrımında MOSKOVA, 19 Mart. (Radyo "Z. V."). İrandost, "Pravda"da yayımlanan "Persiya Yol Ayrımında" başlıklı makalesinde şöyle yazıyor:

Türkiye'de Kürt Ayaklanması (İngiliz entrikaları, Musul petrolü ve Türk tepkisi)  1. XIX. YÜZYILDA KÜRT AYAKLANMALARI

​(Avusturya Müzesi'nde) aşağıdaki nesneler yeni sergilenmektedir: Saray piyano üreticisi Bösendorfer'in, Paris Dünya Sergisi'nde sergilenmiş olan, mimar Großer'in çizimine göre üretilmiş ve Bay Bösendorfer'in müzeye hediyesi olan görkemli piyanosu; mimar Ernst'in çizimine göre Viyana'daki soba üreticisi E. Feßler tarafından yapılmış ve Grafenegg'deki Kont Breuner Şatosu için tasarlanmış büyük, renkli sırlı bir soba; Kürdistan'dan gelen halılar, şahsi mülk; Göstl tarafından, Belvedere'deki imparatorluk galerisindeki orijinal Tizian, Rembrandt ve Tintoretto tablolarından yapılmış suluboya portreler; mimar Ferenz Schulcz'un İspanyol anıtlarına ait yeni bir dizi fotoğrafı; barok bir mermer sunağın maketi, Bay Klenker'in mülkü. Müze, şubat ayında 9740 kişi tarafından ziyaret edildi.

 Trieste, 16 Mart. (Levantepost.) Konstantinopolis, 10 Mart. İkinci Kolordu Komutanı Abdi Paşa, 2 tabur ile Şumnu'ya hareket etti. 

​Konstantinopel, 11 Mart. - Hastalık sebebiyle izinli olan tüm rediflere, yaklaşık 30.000 kişi, ilkbaharda silah altına alınma emri verildi. Tamamen güvenilir bilgilere göre, 26 tabur ve 8 bataryadan oluşan Makedonya'daki normal garnizon, Yakova ve Koçana'daki son olaylar sebebiyle Harekât Ordusu'ndan 14 tabur ve 2 batarya ile takviye edildi. O zamandan bu yana başka bir takviye yapılmadı.

Rusya. Konstantinopolis, 20 Şubat. Dün Marsilya’dan gelen İngiliz savaş vapuru "Triton"daki İngiliz bayrağı, geçmiş zamanlarda Peygamber Sancağı’nın asılmasının yol açtığı türden bir olaya neredeyse sebebiyet verecekti. Zira vapur, Batılı güçlerin Rusya’ya çoktan savaş ilan ettiğine dair yanlış bir haber getirmişti. Müslümanların savaş arzusu bu haber üzerine kaynama noktasına ulaştı ve gürültülü kalabalık gruplara yol açtı.

​(Şark Müzesi) Müzenin "Tunus" salonunda şu anda, Tebriz'de yerleşik bir Avrupalı tarafından oradaki uzun yıllar süren ikameti esnasında toplanmış olan eski İran halılarından oluşan büyük bir koleksiyon sergilenmektedir. Desenleri ve sıra dışı büyüklükleri bakımından dikkat çeken bu halıların çoğunluğu Kürdistan, Dağıstan ve Buhara kökenlidir.