20 Mart 1927

Persiya [İran] Yol Ayrımında

MOSKOVA, 19 Mart. (Radyo "Z. V."). İrandost, "Pravda"da yayımlanan "Persiya Yol Ayrımında" başlıklı makalesinde şöyle yazıyor:

"Yakın zamanda basında, İngiliz-Pers şirketi ile Amerikan 'Standard Oil' şirketinin ortaklaşa, Kuzey İran petrolünün kendilerine devredilmesi için çaba gösterdiklerine, İran hükümetine ek ödenekler ve ayrıca İngiliz-Amerikan piyasasında büyük bir kredi yerleştirmeyi teklif ettiklerine dair bilgiler yer aldı.

Geçtiğimiz yıl, İran ekonomisinin gelişimini kuzeyden güneye çevirmeye yönelik İngiliz faaliyetlerinde olağanüstü bir artış gözlemleniyor. İran milliyetçiliği maskesi takan İngiliz ajanları, İran ekonomisinin SSCB'den bağımsızlaşması gerekliliğinden dem vuruyorlar. İngiltere, ticari trafiği Kuzey İran'dan güneye çekmek için yeni transit yollar oluşturuyor.

Peki, İngiltere'nin İran ile ekonomik 'iş birliği' ve İran'ın ekonomik kalkınmasına 'destek' şeklindeki yeni rotası neyi temsil ediyor? İran'ın herhangi bir siyasi figürü bunda tamamen ekonomik bir faaliyet görüyorsa, derin bir yanılgı içindedir. İngiliz yazarlar, İngiltere'nin Orta Doğu'daki güncel stratejisinin, Mısır'dan başlayıp Arap Yarımadası ve İran üzerinden Hindistan'a kadar uzanan, İngiltere'ye bağımlı devletlerden oluşan kesintisiz bir zincir oluşturmaktan ibaret olduğunu gizlemiyorlar. Musul'un dağ geçitleri, Transürdün ve Bağdat'taki hava üslerinin dayanak noktaları olduğu bu cephede, yeterince güvence altına alınmamış kesim İran'dır.

Aynı zamanda, Hint Belucistanı ile komşu olan İran, bu şemada son derece önemli bir rol oynamaktadır. Sahneye yeniden, 1920'deki Sevr Konferansı'nda İngiliz kurmayları tarafından öne sürülen 'bağımsız bir Kürdistan' yaratma fikri çıkmaktadır. Güney Kürdistan lideri Şeyh Mahmut, İngiliz saldırgan politikasına karşı yürüttüğü mücadele sırasında birçok kez İran Kürdistanı topraklarında sığınak bulmuş ve Güney Kürdistan'ın İran'a katılması taraftarı olmuştu. Ancak son zamanlarda, Bağdat-Revanduz yolunun inşası ve Kürdistan'ın bağımsızlığına dair yeni söylentilerle bağlantılı olarak, Şeyh Mahmut'un İran topraklarından Süleymaniye'ye döndüğü ve İngilizlerle barıştığı öğrenildi. Bu durum, İngilizlerin Kürdistan'daki stratejik planlarını son derece güçlendirirken, aynı zamanda İran'ın kendisi için de büyük bir tehlike yaratmaktadır; çünkü Kuzey İran Kürdistanı, Iraklı Kürtler için bir çekim merkezi haline gelirken, diğer yandan İngilizler tarafından oluşturulan 'bağımsız Kürdistan' Kürtlerin yaşadığı İran topraklarını ayrıştırmaktadır.

İngilizlerin İran'ın refahına 'desteğinin' perspektifleri işte böyledir. Ön Asya'da İngiltere'nin devasa stratejik planının uygulamaya konulmasına tanıklık ediyoruz; bu plan, İngiliz muhafazakâr hükümetinin Avrupa ve Asya'da SSCB'yi tecrit etmek için oluşturmaya çalıştığı şeyden ibarettir. Bu planın başarısının ön koşulu, İran'ın İngiliz nüfuzuna siyasi ve ekonomik olarak boyun eğdirilmesidir."

Zaria Vostoka Gazetesi, 20 Mart 1927, No 1430.. (საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკა)