4 Ekim 1924

VOSTOK.

Musul İçin Mücadele

(Muhabirimizden telgrafla.)

MOSKOVA, 3 Ekim. Bağdat demiryolunun Asuriler tarafından işgaline dair telgraf üzerine, Türk Komünist Partisi'nin Komintern Yürütme Kurulu'ndaki temsilcisi Ahmed Cevad muhabirimize, Asurilerin Türk birliklerine karşı eylemlerinde, bu bölgede meydana gelen tüm olayların temelinde yattığı gibi, Musul petrolüne yönelik bir çıkarın da yattığını bildirdi.

"Altın Boynuz" (Haliç) konferansında birkaç ay önce İngilizler, Türklere dost olmayan bir kabile olan Asurilerin dağlık ülkesinin İngiltere'ye geçmesini talep ettiler. Bununla İngilizler, Musul bölgesinin kuzeyinde, Musul ile Türkler arasında güçlendirilmiş bir tampon bölge oluşturmak istediler.

Bir ay önce, İngilizler tarafından silahlandırılan Asuriler, Hakkari vilayetinde ayaklandılar. Bu ayaklanmadan sonra Türkler, Musul'un kuzeyinde yer alan bölgeleri, Amadiye ve Zaho noktalarını işgal ettiler. Şimdi Asuriler bu yerleri ve onlara bitişik olan Bağdat demiryolunun bir kısmını Türklerden tekrar geri aldılar.

Ahmed Cevad, Asurilerin eylemlerini yöneten İngilizlerin, telgrafta bildirildiği gibi Kürtleri destekleyeceğini düşünmüyor. Güney Kürdistan, Musul bölgesine bitişik Kerkük, Süleymaniye ve Revandiz bölgeleriyle birlikte, 1920'den beri İngilizlere karşı Şeyh Mahmud önderliğinde mücadele eden Kürtlerle meskündür.

İngiltere'de şu anda iki finans grubu Musul petrolünü işletme hakkını elde etmek için yarışıyor: Biri, muhafazakâr "Turkish Petroleum" birleşik şirketi; diğeri ise "Davis" sendikasında birleşmiş liberal grup. Birinci şirket, ikincisine karşı 1914 yılında petrol imtiyazından yararlanmış olması avantajına sahip. Musul petrolü için yeni talip olan Davis, "Turkish Petroleum" ile rekabet ederek Irak hükümetine yüzde 22 kâr payı öneriyor. Tüm Irak üzerinde Milletler Cemiyeti tarafından verilen manda İşçi Partisi'ne aittir. İmtiyazın şu veya bu gruba verilmesi artık onlara bağlıdır, ancak İngilizlerin Türkiye'nin aleyhine Musul'un kuzeyindeki nüfuzlarını genişletme çabaları hiçbir sonuç vermeyecektir; zira Bağdat demiryolunun ana kısmı zaten onların elinde değildir ve bu nedenle petrolün taşınması onlara çok pahalıya mal olacaktır.

Konstantinopolis'te Veba

MOSKOVA, 3 Ekim. Halk Sağlığı Komiserliği'nden (Narkomzdrav), Konstantinopolis'in bazı bölgelerinin, veba hastalıklarının ortaya çıkması nedeniyle veba açısından güvensiz ilan edildiğine dair bir rapor alındı. Ağustos ve Eylül ayları boyunca Korfu adasında, Patras ve Pire'de de veba vakaları kaydedilmiştir. (Z.).

Odessa — Konstantinopolis

ODESSA, 3 Ekim. Uzun bir aradan sonra, devlet kurumu Azak-Karadeniz Denizcilik İşletmesi, 10 Ekim'de Odessa — Konstantinopolis — Yafa hattında yurt dışı seferi için bir vapur gönderiyor. (Z.).

Zaria Vostoka Gazetesi, 4 Ekim 1924, No 694. (საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკა)