5 Mart 1854

Rusya.

Konstantinopolis, 20 Şubat. Dün Marsilya’dan gelen İngiliz savaş vapuru "Triton"daki İngiliz bayrağı, geçmiş zamanlarda Peygamber Sancağı’nın asılmasının yol açtığı türden bir olaya neredeyse sebebiyet verecekti. Zira vapur, Batılı güçlerin Rusya’ya çoktan savaş ilan ettiğine dair yanlış bir haber getirmişti. Müslümanların savaş arzusu bu haber üzerine kaynama noktasına ulaştı ve gürültülü kalabalık gruplara yol açtı.

Ne yazık ki bu manevi maddeden ne Çekine ne de Piastre basılabiliyor; bu yüzden giderek artan para sıkıntısı içindeki Bâb-ı Âli’nin, bu coşkuyla alevlenen yüksek alevden pek bir fayda görmesi beklenemez. Bu para darlığının önemli olduğunu kanıtlayan şeylerden biri de, hükümetin İngiltere ve Fransa nezdinde arabuluculuk yapmaları için girişimde bulunduğu yönündeki söylentidir. Söylentiye göre hükümet, Boğdan ve Eflak beyliklerinden alınamayan haraçların, yine aynı haraç ile geri ödenmek üzere, özel bir girişim tarafından kredi şeklinde avans olarak verilmesini ve bu paranın da savaş masraflarının karşılanması için vadesi geçmiş borçlara kullanılmasını talep etmektedir.

Öte yandan Padişahın hazinesi henüz tamamen tükenmiş görünmüyor; en azından kızının düğün şenliklerinin maliyeti on milyon Piastre olarak hesaplanıyor. Bu evlilik, Osmanlı’nın Avrupalılaşması konusunda çoğunluğun beslediği düşünceleri ortaya koyması bakımından genel olarak çok öğretici bir güncel konu oluşturuyor. Damadın babası Reşid Paşa — oğlu 18, gelin 12 yaşında — kararlı bir reform taraftarıdır ve bu nedenle Ortodoks görüşlü Türkler, planlanan bu evliliği alaycı bir şekilde “Sultanın Batı ile hısımlığı” olarak adlandırıyorlar. Eski Türklerin safından oğulların da Sultanın kızının eline talip olduğu; ancak Reşid Paşa’nın galip geldiği de bilinmektedir. Sadrazamlık rütbesi *spolia opima* (en büyük ganimet) sayılabilecek olsa da, halk tarafından, eski padişahları “Gavur Sultan” olarak adlandırmayı sevdikleri şekilde tanımlanması muhtemeldir. Osmanlı’daki Hristiyanların gelecekteki statüsüne dair anlaşma hazırlanırken, kamuoyunun bu türden dışavurumlarını göz ardı etmemek gerekir!

Başka önemli bir haber yok: Birliklerin sevkiyatı, “entente cordiale” (samimi mutabakat) parodisi olarak İngiliz ve Fransız denizciler arasında kavgalar, Lübnan’da Kürtler ve köylüler arasında birkaç koyun ağılı yüzünden çıkan küçük çatışmalar, Yunan Hristiyanlar tarafından Müftünün emriyle sunulan sadakat beyanları, Türk savaş gemilerinin sadece nakliye aracı olarak kullanılabileceğine dair şikayetler; işte “günlük tarih” başlığı altında kaydedilmesi adet olan her şeyi birkaç kelimeyle özetlemiş oldum.

Pester Lloyd Gazetesi, 5 Mart 1854. Pester Lloyd, 15 Ocak 1854