Kela Pazû

 — "Vakit" yine, bayrak altındaki düzenli Osmanlı ordusunun hâlihazırda 650.000'e ulaştığını; buna müstahfızdan 200.000 kişinin eklenebileceğini; bir Kürt Şeyhi'nin kendi komutasında 40.000 asker toplamayı taahhüt ettiğini ve 30-40.000 Çerkez gönüllünün daha toplanabileceğini hesaplıyor; öyle ki "Vakit", yaptığı bu hesaplamalarla 900.000 gibi saygıdeğer bir sayıya ulaşıyor ki bu, kendisinin de belirttiği üzere, düşmanları düşündürecek kadar önemli bir güçtür.

Kürdistan'daki Ayaklanma Ankara, 27 Şubat. (Havas.) - Harput'u ele geçiren silahlı çeteler geri püskürtülmüş ve şehri terk etmek zorunda kalmıştır. Şiddetle takip edilen isyancılar büyük bir düzensizlik içinde geri çekilmektedir. İsyancıların ilk liderlerinden biri olan Şeyh Ahmed esir alınmıştır. Yerel halk, tüm ayaklanma bölgesinde etkili biçimde yürütülen takip önlemlerine katılmaktadır.

İngiliz-Pers çatışmasına dair haberler hâlâ oldukça çelişkilidir.

İstanbul, 1 Şubat. Rus köstebeği son derece gayretli çalışıyor; durmaksızın kazıyor ve Osmanlı topraklarında yer altı faaliyetlerinin yeni izleri şimdiden yeniden görülmeye başlıyor. Size kısa bir süre önce, önümüzdeki bahar için Balkan Yarımadası'nda yeni karışıklıklar beklendiğini yazmıştım; bugün Pera ve Galata'da, taşrada ise muhtemelen daha da yaygın biçimde, buna işaret eden çeşitli bildiriler dolaşmaktadır.

HARİCİ HABERLER. KONSTANTİNİYYE, 19 Aralık 1855. Anadolu'ya dair büyük bir belirsizlik içindeyiz. Kurullar birbirini takip ediyor ancak tartışılan konuları bilmek mümkün değil. Yine de kamuoyundaki merak, ikna edici bulmadığım için aktarmaktan imtina ettiğim pek çok farklı söylentiyle sürmeye devam ediyor.

 "Musavat"a göre, kırk bin Kürt, Erzurum'daki askeri birliğe gönüllü olarak katılmaktadır.

London, 16 Şubat. - Dışişleri Bakanlığı, Muş'taki İngiliz Muavin Konsolosu'ndan bir telgraf almıştır; buna göre Sasun ve Talori'nin isyan çıkan bölgelerinde sükûnet hâkimdir ve [askerî] birlikler Kürtler arasında düzeni sağlamaktadır.

İran'ı İstila Etmek. LONDRA, 14 Şubat.—Kürt lideri Abdullah [Ubeydullah], İran'ı yeniden istila etmek için yine hatırı sayılır bir kuvvet topladı. İran hükümeti, Sultan'ın Abdullah'ı tutuklamasını öneriyor, ancak bu, Bâbıâli'nin kolayca toplayabileceğinden daha büyük bir kuvvet gerektiriyor.

Kürtlerin Yol Açtığı Ağır Olaylar. Urumiye'den gelen özel yazışmalardan öğrendiğimize göre, o şehir ve bölgeye yönelik akınları sırasındaki diğer olayların yanı sıra, Kürtler Nesturi Hıristiyan cemaatine mensup on beş kadını da alıp götürmüştür. Ayrıca, aralarında Hıristiyanlar ve Türklerin ayrım gözetilmeksizin zarar gördüğü yaklaşık 200 köyü tahrip edip yaktıkları, özellikle çocukların pek çok durumda kötü muameleye maruz kaldıktan sonra alevlerin içine atıldığı bildirilmektedir.

Rus Hükümeti, Fars'taki Kürt isyanını hoş görmek, hatta teşvik etmekle suçlanmaktadır; bunun amacı, bu yolla, Türkistan'da harekât yapan birlikleri için Fars'tan erzak tedarik etme izni konusunda gönülsüz davranan Tahran Sarayı'ndan bu izni koparmaktır. Bu izin defalarca istenmiş, ancak şimdiye kadar reddedilmiştir.

​Konstantinopolis, 7 Şubat. (Resmî Türk kaynağından.) - Harput yakınlarındaki Dersim'de Kürtler ile birlikler arasında bir çatışma yaşandığına dair haber resmî olarak doğrulanmamıştır.

Fransa Eğitim Bakanlığı bünyesinde bulunan Bilimsel Seyahatler ve Görevler Komitesi, son toplantısında şu görevlendirmeleri yapmıştır:

Konstantinopel, 2 Şubat. (Özel Muhabirimizden) - Dün, Sadrazam Halil Rifat Paşa'nın eli kulağındaki düşüşüne dair söylentiler yeniden yayıldı. Benzer söylentiler daha önce de gerçekleşmeksizin defalarca dolaşıma girmiş olsa da, bu kez Sadrazamın konumunun ciddiyetle sarsıldığı ve tüm olasılıklara göre Bayram bayramından hemen sonra, yani yaklaşık on iki gün içinde, sıkça duyurulan kabine değişikliğinin gerçekleşebileceği birden fazla taraftan tutarlı bir şekilde doğrulanmaktadır.

Rusya. Moskova, 2 Şubat, (Wolff.) Krassin, Londra'dan dönüşünde bir rapor yayımlamış ve bu raporda, İngiltere'nin nüfuzlu çevrelerinin büyük çoğunluğunun Rusya ile yapılan ticaret antlaşmasına son derece olumlu baktığını belirtmiştir. Bu durum özellikle kooperatifler için geçerlidir. Görüş ayrılıklarının, İngiltere'nin, İngiltere'de bulunan Sovyet mülkiyetini her türlü el koymaya karşı güvence altına almayı reddetmesinden kaynaklandığını söylemiştir. Ayrıca İngiltere, Sovyet hükümetinin, İngiliz nüfuz bölgesinde, yani Küçük Asya, Kürdistan ve İran'da her türlü kışkırtıcı faaliyetten vazgeçmeyi taahhüt etmesini talep etmiştir.

Mezopotamya'nın [bu bölgesi] büyük ölçüde çok yüksektir, dağlıktır, oldukça verimlidir ve kaynaklar bakımından zengindir; kar ve yağmur Ekim'den Mayıs'a kadar çok sık görülür; yalnız en yüksek dağların zirveleri sürekli kar örtüsüne sahiptir. Yaz mevsiminde çoğunlukla çok kuraktır; sıcaklık dağlarda ılımlı, ovalarda ve vadilerde ise şiddetlidir. Burada mükemmel otlaklar, tahıl ve özellikle asma ile dut ağacının iyi yetiştiği bol miktarda meyve bulunur; ayrıca bu bölge, Erzurum ve Trabzon (Trebizonde) civarındakiler kadar verimli bakır madenleri bakımından da zengindir. Keban ve Ergani'de hatta altın, gümüş ve kurşun madenleri bulunduğu, bunların çıkarılan ürünlerinin İstanbul'a gönderildiği söylenmektedir. Bütün bölgede sönmüş yanardağların sık izlerine rastlanmaktadır.

(Dernek Haberleri.) 31'i Cuma günü şu etkinlikler gerçekleşmektedir:

Toplantı Raporları. İmparatorluk-Kraliyet Jeoloji Kurumu Görüşmelerinden. (11 Ocak Tarihli Toplantı) Daha 1857 yılının Ağustos ayı raporunda, Padua'daki Freiherr Achill de Zigno'nun masraflarını bizzat üstlenerek ve sadece 300 adet basılmak üzere yayınlamakta olduğu "Flora fossilis formationis oolithicae" adlı muhteşem folio eserinden bahsedilmişti.

Konstantiniyye, 24 Ocak. - 4. Kolordu'nun seferber durumda kalan redif taburlarının kadro sayısının 400 kişiye düşürülmesi emri, Dersim bölgesindeki Kürtlerin tutumu nedeniyle uygulanamaz görülmüş ve iptal edilmiştir.

İstanköy’den ayın 4’ünde bize yazıyorlar: İyonya, adamızın eski mutasarrıfını zamanında ihbar etmişti; kendisi geçen yaz İkarya’ya giderek oradaki ileri gelenlere karşı duyulmamış şiddet eylemleri gerçekleştirmiş, bindiği vapurun kömürlüğüne atıp her türlü eziyet ederek onlardan, vapur masraflarının ödenmesi bahanesiyle 200 lira nakit ve ayrıca imzalarının bulunduğu bir senetle diğerlerinden 400 lira almıştı.

İstanbul, 15 Ocak. - Harput Vilayeti'nin resmi gazetesinde yayımlanan askeri yeni yapılanmalara ilişkin emir, Kürt süvarilerinin oluşturulmasından değil, Kürt Sancağı Dersim'in dağlık bölgesinde piyade birliklerinin kurulmasından bahsetmektedir; üstelik bu piyadelerin de "Hamidiye" unvanını taşıması öngörülmektedir.

ERZURUM’DAN Doğu Habercisi (Anatolikos Kirix) gazetesi, Erzurum'dan 15/27 ve 19/31 Aralık tarihlerini taşıyan ve aşağıdakileri içeren iki mektup yayımlıyor.

 (Askerî Gazino.) Askerî Bilim ve Gazino Derneği'nde bu hafta içerisinde şunlar gerçekleştirilecektir: Bu ayın 16'sı Perşembe günü: Teknik Askerî Komite subayları ve memurlarının sosyal buluşması; ve bu ayın 17'si Cuma günü: İstihkâm kurmayındaki k. und k. Yarbay Ernst Freiherr von Leithner'in "Kürdistan'da Bir Keşif Seferi" konulu konferansı.

 ("Urania.") Küstos Dr. Viktor Pietschmann, çarşamba günü, bu ayın 12'sinde, saat 7.30'da Urania'nın küçük salonunda "Kürdistan ve Ermenistan Üzerinden" başlıklı bir konferans verecek; konferans çok sayıda özgün ışıklı resimle (projeksiyon) desteklenecektir.

 — "Anatolikos Kyryx" (Doğu Haberci), Ermenistan'daki Van’da meydana gelen yangının sadece Hristiyan mahallelerinde yaşandığı ve Türkler ile Kürtler tarafından çıkarıldığı söylentisini aktarıyor. Ermeni Patrikhanesi, bu acı olaylar hakkında telgrafla bilgi istedi.

BAKÜ KADINLARIN İNŞAATA KATILIMI. BAKÜ, 30 Aralık. AzTsIK (Azerbaycan Merkezi İcra Komitesi), tüm halk komiserliklerine ve yürütme kurullarına, kadınların, özellikle de Türk kadınlarının merkezi ve yerel yönetim organlarına dâhil edilmesi için tedbirler alınmasını önerdi.

ÖNEMLİ ORTAKÖY'DE ÇATIŞMALAR. Ortaköy'de sayıca çok fazla olan İsrailoğulları ile ittifak yapan Kürtler, savaş meydanından —anlaşıldığı kadarıyla— Kara Dağlar'daki gönüllü savaşçıları desteklemek üzere gitmiş olan ve oradan yeni dönmüş çok az sayıdaki Rumlara saldırdılar.

 Budapeşte, 28 Aralık. - Kont Julius Andrássy, Berlin Antlaşması'nın ve özellikle Avusturya-Macaristan'ın Bosna ve Hersek'i işgalini öngören 25. maddesinin en şiddetli karşıtlarının yavaş yavaş nasıl yola geldiğini görebilseydi! Bugün bile Berlin Kongresi'ni bir hata, San Stefano Antlaşması'nın daraltılmasını ise Beaconsfield'ın bir suçu olarak nitelendiren Gladstone çizgisindeki İngiliz liberaller; 25. maddenin Avrupa barışının ve söz konusu vilayetlerin kendi çıkarına kararlaştırılmış olmasına yıllarca, hatta onlarca yıl karşı çıktılar.

Kürtler. TAHRAN, 27 Aralık.—Kürt lideri Hamza Ağa, İran’a yeniden girdi ve küçük bir Kürt kuvvetiyle Serdah’ı işgal etti.

Ermenistan'daki Osmanlı ordusu 95.000 askerden oluşmaktadır. Bunların üçte biri kalelerin savunması için görevlendirilmiş olup, geri kalan üçte ikisi aktif ordu olarak hizmet vermektedir. Bu sayıya, çoğu Kürt süvarilerden oluşan 16.000 düzensiz asker ve Suriye'den gelen 16.000 yedek asker eklenmelidir.

​Kırım'ın Eupatoria (Gözleve) şehrinde çıkan Türkçe gazete "Tercüman"ın yakın zamanda ortaya koyduğu üzere, Ermeni hareketinin gerçek kökeninin dışarıdan gelen kışkırtmalarda veya provokasyonlarda değil, Ermenilerin çalışkanlığında ve sürekli ilerlemesinde aranması gerekmektedir.

Kürt lideri Şeyh Ubeydullah, şu anda Osmanlı'dadır ve Farslar onun teslim edilmesini talep etmektedir.

(Salgınlar) İstanbul'da bu yılın 27 Kasım - 3 Aralık tarihleri arasında koleradan 417 kişi hayatını kaybetmiştir; bu, şimdiye kadar bir hafta içinde kaydedilen en yüksek ölüm sayısıdır.

("k. k. Doğa Tarihi Saray Müzesi Yıllıkları.") Yayına hazırlayan: Dr. Franz Steindachner. Cilt XXVI, Nr. 1 ve 2. 2 levha ve metin içinde 28 resimle. Viyana 1912, Alfred Hölder, k. ve k. Saray ve Üniversite Kitapçısı, İmparatorluk Bilimler Akademisi Kitapçısı.) İçindekiler:

İran. İç Karışıklıklar. Tahran, 18 Aralık. (St. Petersburg Telgraf Ajansı bildirisi.) - Hükûmet, Kürdistan'da isyana varan şiddetli karışıklıklar nedeniyle son derece endişe duymaktadır. Karışıklıkları bastırmak amacıyla Serdar Muhtar Kürdistan valiliğine atanmıştır; ancak kendisi şu anda oraya gitmeye cesaret edememektedir.

İran'da; Hermann Vámbéry'nin sonradan kaleme aldığı gezi notları. VII. (Son.) Tahran'da karşılaştığım Avrupalılar arasında, Şah'ın hizmetinde Türkmenlere karşı yapılan bir seferde yer alan, ancak esir düşüp sonradan 10.000 düka gibi muazzam bir meblağ karşılığında kurtarılması gereken, bu en masraflı fotoğrafçı Bay v. Bloqueville'den bahsetmeliyim.

Zafkafkas Günü Tarım Vergisi 15 Aralık itibarıyla ZSFSR genelinde tarım vergisi tahsilatı toplamda 5.602.242 ruble 13 kop. olarak gerçekleşmiş olup, bunun 5.036.442 ruble 93 kop. nakit, 305.969 ruble ise köylü istikrazı olarak toplanmıştır:

 Azerbaycan'da Sağlık Hizmetleri Azerbaycan SSC Halk Sağlık Komiserliği, Azerbaycan'ın ilçelerine yaptığı geziden dönen Yoldaş Kazımov'un, köydeki sağlık hizmetlerinin durumuna dair izlenimlerini muhabirimize aktardı.

Fıçı Tahtası (Klepka) Üretimi (Kürdistan'dan Mektup). Kürdistan kazası, ormanlarla zengindir; ormanların kapladığı alan 130.000 desyatindir. Ormanlar çoğunlukla meşeliktir ve kaza genelinde dağınık haldedir; yalnızca bir orman muhafızı ve üç sahacı (objezdçik) tarafından hizmet görmektedir. Bu kadro, elbette, ormanların korunması için yetersizdir.

 İran. Rusya'nın Hamlesi. Tahran, 6 Aralık. (Reuters Haberi.) Şiraz, İsfahan, Kirman, Kars, Arabistan, Luristan ve Kürdistan'dan, halkın Rus hamlesine karşı direnişi ısrarla talep ettiğini gösteren telgraflar ulaştı.

Şeyh Abdullah [Ubeydullah], Urumiye yakınlarında İranlıları büyük bir kıyımla bir kez daha yendi ve üç top ele geçirdi. Görünüşe göre yirmi beş Kürt köyünü yok etmek ve Tebriz'de halka teşhir etmek üzere 300 Kürdün kafasını kesmek, İran'ın beklediği o yatıştırıcı etkiyi yaratmadı. İran, bu dağ savaşçılarını püskürtmek için Rusya'dan yardım istemek zorunda kalabilir; ki bu durumda yardımın bedelini ağır ödeyecektir.