Kela Pazû

Muş'taki Ermeni Piskoposu Monsenyör Papken, Kürtlerin Ermeni nüfusa uyguladığı eziyetler hakkında şikâyette bulunduğu için yerel makamlarca gözaltına alındı.

İran Üzerinden; Hermann Vámbéry’nin sonradan eklenmiş seyahat notları. III. Tahran’a doğru.

Osmanlı, Erzurum'da toplanan ordusunun mevcudunu 150.000'e çıkarmak için en büyük çabaları sarf etmektedir. Bu ordunun, "başıbozuklar" adıyla bilinen 15 ila 20.000 Kürt ve Çerkesi içerdiği anlaşılmaktadır. Tümen komutanı Feyzi Paşa, Erzurum ordusunun başkomutanı olarak atandı.

İstanbul, 27 Kasım. - Kürtler ile [askerî] birlikler arasında yeni çatışmalar meydana geldi. Hamidiye Alaylarına tayin edilen muvazzaf subayların yetersiz kalması nedeniyle, heyecana kapılmış Kürt aşiretlerinin yatıştırılması genel olarak ciddi zorluklar çıkarmaktadır.

Yarının Tiyatroları.

ERZURUM'DAKİ TÜRK ORDUSU Halihazırda Harbiye Nezareti'nin dikkatini en üst düzeyde çekmektedir. Oradaki faal orduyu 100.000 askere tamamlamak için gayretle çalışıyorlar; bunların arasına 15-20.000 düzensiz Kürt ve Çerkes de dahil edilmiştir.

Budapeşte, 27 Kasım. - Bu gazetenin pazar sayısında, Orta Asya'daki karşılıklı ilişkiler göz önüne alındığında, son zamanlarda ortaya çıkan İngiliz-Rus anlaşması haberinin imkânsızlıklar alanına girdiğini kanıtlamaya çalışmıştık. Bugün, iddiamızın doğruluğunu genel bir bakışla daha da güçlü biçimde ortaya koyabilmek için, bu iki rakibin Osmanlı'dan Kore'ye kadar uzanan diğer temas noktalarını da ele almak istiyoruz.

Kürtlerin Tiyatrosu. Ermenistan'ın başkenti Erivan'da, yakında dağ halkı Kürtlerin tiyatrosu açılacaktır. Bu, Kafkasya'nın en çetin ve en temel kültür seviyesindeki halklarından biri kabul edilen Kürt halkının tarihindeki ilk milli tiyatro olacaktır.

Harabeye Çevirdiler. TAHRAN, 20 Kasım.— İranlılar, Savucbulak [Mahabad] çevresindeki Kürt köylerini tahrip etti ve Kürt aşiretleri elli mil öteye kaçtı.

(Araştırma Gezisi.) Önceki gün, Viyana'daki Doğa Bilimleri Şark Cemiyeti'nin seferine katılan botanikçi Bay Dr. Freiherr von Handel-Mazzetti sağ salim buraya varmış, böylece anılan cemiyetin Mezopotamya'ya gönderdiği grubun tamamı yurda geri dönmüş bulunuyor.

Konstantinopolis, 19. Kasım. - Sadrazam Halil Rifat Paşa, dün kendisini kabul ettiği bir muhabire, aşağıdaki bildirimlerin yayımlanması için yetki vermiştir:

Konstantinopolis, 18. Kasım. (Orig.-Telegr.) - Buradaki Amerikan Büyükelçiliği'ne Babıali tarafından, Pittsburg'lu Alman-Amerikalı bisikletçi Lenz'in katillerinin — ki kendisi bisikletle dünya turu sırasında kaybolmuştu — tespit edildiğine dair resmi bir bildirim yapıldı. Bunların üç Ermeni ve iki Kürt olduğu belirlendi. Kendilerine Erzurum'da dava açılacak ve orada İngiliz konsolosu Amerika'yı temsil edecektir. Olay soygun amaçlı cinayet olarak nitelendiriliyor.

Kürtlere Karşı Yürüyüş. İstanbul, 17 Kasım. — Osmanlı askerlerinden on beş tabur, Van'dan Kürt isyancılara karşı yürüyüşe geçmiştir.

Berlin, 18 Kasım. - Konstantinopolis'ten buraya ulaşan haberlere göre, 14 Kasım'da Sivas'taki şiddet olaylarında yaklaşık 500 insan hayatını kaybetti. Gürün şehrinin Kürtler tarafından kuşatıldığı bildiriliyor. Ele geçirilmesi hâlinde geniş çaplı şiddet olaylarından endişe ediliyor.

Yakın zamanda Kürtler tarafından kuşatılan Urumiye kasabası yeniden kritik bir durumdadır. Kürt lider, İranlı köylülere karşı işledikleri aşırılıklardan dolayı adamlarından 30'unu çarmıha germiştir.

Tahran'dan gelen bir telgraf, Farsların Kürt olan Sucbulak'ı bombaladığını bildirmektedir. Kayıp 100 ölü ve 150 yaralıdır. Farslar, Urmiye civarındaki Kürt köylerini yağmalamaktadır.

Türk tarafındaki Kürt aşiret reisleri, İranlı bir Kürt olan Hamza Ağa ile güçlerini birleştirmiştir. Müttefik kuvvetler 153.000 kişiden oluşmakta olup çoğunluğu Henry tüfekleriyle silahlanmıştır.

İRAN'DAKİ SORUNLAR. TAHRAN, 12 Kasım. — Eski bir İran Harbiye Nazırı, İran Başkumandanının ağır hastalığı ve bildirilen ölümü üzerine savaş bölgesine gönderilmiştir. Kürt liderlerinden bazıları teslim olmuş, diğerleri ise kaçmıştır.

Amerikalılar Tahran'a Ulaştı — Aşırılıklar İşledikleri İçin Otuz Kürt Çarmıha Gerildi.

(Dernek Haberleri.) Pazartesi, bu ayın 6'sında şunlar gerçekleşecek: Akşam saat 7'de Coğrafya Cemiyeti'nde (Üniversite'nin VII. Konferans Salonu), Bay Dr. H. Freiherr von Handel-Mazzetti'nin " Kürdistan 'a Yaptığım Seyahatin Sonuçları Hakkında Ön Bildiri" başlıklı bir konferansı (projeksiyonlu resimlerle);

- İstanbul, 3 Kasım. - Resmî Türk haberlerine göre, Ermeniler önceki gün Diyarbekir vilayetinin merkezinde camilere saldırmış, bu sırada her iki tarafta da ölü ve yaralılar olmuştur. Düzenin sağlanması için önlemler alınmıştır. 

Kürt orduları Persistan'ı istila ediyor; gelen telgraflar, Şeyh Abdullah [Ubeydullah] komutasında 20.000 kişilik bir ordunun Tebriz üzerine yürüdüğünü bildiriyor.

Türk Basınının Sesi. İstanbul, 1 Kasım. - Türk basını, bir müdahaleye karşı çıkmayı sürdürmektedir. "Tanin" şöyle demektedir: Osmanlı kuvvetlerinin henüz düşman topraklarına girmediği bir anda büyük devletlerin müdahalesini kabul etmek, Rumeli ile Osmanlı arasındaki her bağı koparacak bir müdahale olacağından, Osmanlı için intihar anlamına gelir. Osmanlı'nın güçleri henüz tükenmemiştir. Suriye, Mezopotamya, Kürdistan ve Anadolu'nun bir kısmından gelen birlikler henüz savaşa katılmamıştır. Ya kesin bir zafer kazanılmalı ya da kesin bir yenilgiye uğranmalıdır.

Kürt Ayaklanması. TAHRAN, 29 Ekim - Osmanlı topraklarındaki Kürdistan'dan, İran'ın Azerbaycan eyaletine sınırı tekrar geçen Kürt aşiretlerinin bölgedeki faaliyetlerini sürdürdükleri ve aynı adlı gölün yakınındaki Urumiye kasabasına ulaştıkları haber alınmıştır.

İRAN. Kürtler Büyük Kayıplarla Yenilgiye Uğratıldı. TAHRAN, 1 Kasım. — Urmiye'yi kuşatmış olan Kürtler, büyük kayıplarla yenilgiye uğratıldı. Urmiye bölgesinin tamamını boşalttılar. Morajbulak bölgesini işgal eden Kürt reisler, Magaha yakınlarında Tebriz Komutanının birliklerine teslim oldular. Kürtler ayrıca Dardibulak'ı da boşalttılar.

TUNA VİLAYETİ'NE DAİR ASKERİ TEDBİRLER Viyana Basınına 13 Ekim tarihli Rusçuk'tan yazılanlar şöyledir:

İSMAİL HAKKI PAŞA'NIN KARARGÂHINDAN Zor karargâhında, Bayazıt tarafında Kürt İsmail Hakkı Paşa, son zamanlarda Ermeni general Terguk'un, kendi karşısında konuşlanmış olan ordusunun zayıfladığını, merkeze takviye birlikler gönderdiğini ve Türklerin Erivan yolunu kesmek için elinde zorlukla 12 tabur bulundurduğunu haber aldı. Dün (3) gün batımına yakın İsmail Hakkı Paşa, Erzurum'daki komutana, Ruslara saldırmak için gece saat 10 sularında harekete geçeceğini telgraf çekti.

​(Coğrafya Cemiyeti.) Coğrafya Cemiyeti, dün yeni sezonun ilk aylık toplantısını gerçekleştirdi. Başkan Hofrath von Hochstetter, cemiyetin, üyesi olan kaşif Siegfried Langer'in zamansız ölümüyle uğradığı kaybı andı.

Asya'dan gelen haberler, Şamil'in iki çatışmada galip geldiğini, ancak Kars ordusu herhangi bir teşebbüste bulunmadan önce İsmail Paşa'nın gelişini beklemek zorunda olduğundan Tiflis'e saldırmadığını bildiriyor. Anadolu vilayeti Kürtler ve Kazaklar tarafından soyuluyor ve tahrip ediliyor. Ruslar, ele geçirilen kervanlarda bulunan malları Ortodoks Rumlara iade edeceklerini söylüyorlar. İran'a ticaret imkansız hale geldi. "Journal de Constantinople"un belirttiğine göre, Yeni Kale Boğazı batırılan 30 gemiyle kapatılmış durumda.

Rusya imparatoru rahatsızdır. İran şahı, Kürt ayaklanmasını bastırmada İran'a yardımcı olmak üzere sınıra bir Osmanlı ordu birliği gönderilmesini talep ederek padişaha telgraf çekmiştir.

Petersburg, 13 Ekim. - İstanbul'dan 30 Eylül tarihiyle bildirilen Rus sınırındaki olay hakkında "Rus Telgraf Ajansı" şu açıklamayı vermektedir: Astaslu Sınır Muhafız Birlikleri'ne bağlı bir müfreze, Osmanlı sınırını geçmek isteyen Kürtleri fark etti. "Dur" ihtarına Kürtler ateş açtı, müfreze ateşe karşılık verdi.

Sultan ve Kürtler. İSTANBUL, 13 Ekim.— İran Şahı, Kürt isyanını bastırmada İran'a yardım etmesi için Osmanlı ordu birliklerinin sınıra gönderilmesini talep ederek sultana telgraf çekti.

 — Ermeni gazetesi Massis, Van vilayeti Ermeni cemaatinin 26 Eylül tarihli bir mektubu buradaki Ermeni patrikhanesine gönderdiğini; mektupta, bu vilayette son zamanlarda Türk, İranlı ve Kürt eşkıyalar tarafından gerçekleştirilen şiddet olaylarından dolayı acı bir şekilde şikâyet edildiğini ve yetkili makamlar tarafından gereken önlemlerin alınmasının endişeyle beklendiğini yazmaktadır.

İran'daki Rus Karşıtı Hareket Konstantinopolis, 9 Ekim. - "Tasvir-i Efkâr" gazetesinin öğrendiğine göre, İranlı Kürt reisi Kurt Paşa Yemiro, gönüllülerin başında Mavata'da (Urmiye bölgesi) Rus birliklerine saldırmıştır.

Kürdistan'ın Persiya'yı Yağmalaması TAHRAN, 7 Ekim.— Sınırın Türk tarafından gelen Kürt aşiret reisi, bir Persiyeli Kürt olan Hamza Ağa ile güçlerini birleştirmiştir. Müttefikler 15.000 kişiden oluşmakta olup, çoğunlukla Martini Henry tüfekleriyle silahlanmıştır. Lâhican ve Meraga bölgelerini yağmalamışlar ve şimdi Tebriz'e elli mil mesafede bulunmaktadırlar. Ülke savunmasız olduğundan büyük bir korku hâkimdir. Bir Persiyeli general, asker toplamak üzere dün gece Tebriz'e doğru yola çıkmıştır.

Bağdat, 16 Haziran - Basra şehri Perslere teslim olduğundan beri, oradan gizlice kaçan birkaç özel şahıstan başkasından haber alınamıyor; hepsi Sadr Han'ın şehir sakinlerine ayrım gözetmeksizin sert davrandığı konusunda hemfikir, ancak şehri geri vermeye niyeti yok gibi görünüyor.

​(Doğu'da Dil Araştırmaları.) Berlin Bilimler Akademisi'nin görevlendirmesiyle Kraliyet Kütüphanesi kütüphanecisi Dr. Oskar Mann, Kürtlerin dilini incelemek üzere birkaç yıl sürecek bir araştırma gezisine gönderilmişti.

İran, İç Karışıklıklar. Tebriz, 25 Eylül. (St. Petersburg Telgraf Ajansı bildirisi.) - Şehir halkının temsilcileri, Rus Başkonsolosu'na eski Şah'ın Persiya [İran] tahtına geri dönmesini talep eden ortak bir dilekçe sunmuştur. Halk, Rus ve İngiliz hükümetlerinin desteğiyle Muhammed Ali'nin ülkede huzur ve düzeni yeniden sağlayacağını ummaktadır. Tebriz, 25 Eylül. (St. Petersburg Telgraf Ajansı bildirisi.) - Gelen haberlere göre, Salar ed-Devle ve Zarmuhammed Sinne, İran Kürdistanı'nın merkez noktasını ele geçirmiştir.

Yeni bir dönemeçte (Ankara'dan mektup) Kürdistan'daki makineli tüfek ateşlerinin yankıları hâlâ duyuluyor. Ankara, Diyarbekir, Harput ve Urfa sokaklarında asılı duran cesetler hâlâ görülüyor.

Budapeşte, 19 Eylül. -  Şimdi Osmanlı'nın durumunu hazin bir ışık altına seren ve Avrupa'da uzun süredir iddia edilen ancak Bâbıâli tarafından inatla reddedilen her şeyi alçakgönüllülükle itiraf eden bizzat Sultan'ın bir fermanıdır.