26 Ekim 1877

İSMAİL HAKKI PAŞA'NIN KARARGÂHINDAN

Zor karargâhında, Bayazıt tarafında Kürt İsmail Hakkı Paşa, son zamanlarda Ermeni general Terguk'un, kendi karşısında konuşlanmış olan ordusunun zayıfladığını, merkeze takviye birlikler gönderdiğini ve Türklerin Erivan yolunu kesmek için elinde zorlukla 12 tabur bulundurduğunu haber aldı. Dün (3) gün batımına yakın İsmail Hakkı Paşa, Erzurum'daki komutana, Ruslara saldırmak için gece saat 10 sularında harekete geçeceğini telgraf çekti.

Ancak görünüşe göre hiçbir şey yapmadı, çünkü o zamandan beri onun karargâhından haber alamıyoruz. Sadece 27 Eylül'de İsmail Hakkı Paşa'nın, sol kanadındaki Zor'un karşısında bulunan tepeleri ele geçirmek isteyerek, onlara karşı üç piyade taburu, bir sahra bataryası ve 4 top gönderdiğini biliyoruz. Çarkçı'dan yarım saat sonra bu birlik Ruslar tarafından fark edildi; onlar da buna karşı birkaç piyade taburu, bir süvari alayı ve bir sahra bataryası gönderdiler. Savaş başladı; Türkler, süvari generali Mustafa Sarret Paşa komutasında iki tabur ve iki toptan oluşan takviye birliği Zor'dan zamanında aldılar, ancak gün batımına doğru ateş her iki taraftan da kesildi ve Türkler Zor'daki mevzilerine geri döndüler. Kayıplar her iki tarafta yaklaşık 150 kişi olarak hesaplanmaktadır.

Muhabir 11'inde yazıyor: İsmail Paşa, güvenilir telgraflarında Ruslara karşı kısa süre içinde saldırıya geçeceğini iddia etse de hiçbir şey yapmıyor. Türk hükümeti kısa süre önce Tebriz'de genel karargâhın nakliyesi için yüz deve satın almıştı, ancak Zor karargâhından geçişleri sırasında İsmail Paşa tarafından kendi karargâhının nakliye hizmeti için alıkonuldular. Osmanlı makamları tarafından Alacakert [Eleşkirt], Bayazıt ve Kürtlerin geçtiği diğer tüm yerlerdeki yağmalar hakkında yapılan tahminlere göre zararlar iki milyon lirayı bulmaktadır.

ARDAHAN'DAKİ RUSLAR

Kırkos muhabiri 22/4 [tarihinde] yazıyor: Ardahan'dan Karayal'daki Türk mevzilerine doğru, Ahmet Muhtar Paşa'ya karşı yapılacak saldırının yerini kesin olarak tespit etmek amacıyla bir Rus keşfi gerçekleştirildi. 16/28 Eylül'de 5-6 Rus taburu, bir süvari alayı ve bir batarya ile Ardahan'dan çıkıp sürekli Rus egemenliğinde olan Zarisat [Zaruşad] köyünden geçerek Karayal'daki Türk mevzilerine yöneldiler. Birliğin büyük kısmı Kars nehri yanında, Akse Kale karşısındaki Akse Luzum'da durdu ve oradan öncü birlikleri Geniköy'e doğru ilerledi. Osmanlı komutanları haber alınca bu köye, keşif birliğine karşı, Albay Şakir Bey komutasında iki süvari alayı gönderdi. Albay Şakir Bey, 29'unda sabah saat 8'de öncü birliğe saldırarak, iki saatlik çatışmanın ardından onu, 8 toptan oluşan bataryasıyla Türklere ateş açmaya başlayan Rusların ana gövdesine doğru geri çekilmeye zorladı. Ancak ciddi bir çatışma olmadı; keşif amacı gerçekleşti ve Ruslar, Müslüman köyleri Mecitli ve Perkit'i vergilendirdikten sonra geri çekildiler.

Aynı muhabir 11'inde, Rusların Ardahan'a birlik gönderdiğini ve oradan sonraki saldırılarının gerçekleşeceğini öğrendiğini yazıyor. İdam cezasına çarptırılan bir Kürt casus, infazının belirlendiği günden bir gün önce kaçmayı başardı.

ΝΕΟΛΟΓΟΣ_1877-10-26, No 2603. (Hellenic Parliament Digital Library)