Kela Pazû

( Erzurum'dan, 6 Ağustos *). "Kürdistan'da her türlü bağlantım kesilmeden önce, aceleyle de olsa bu satırları yazmaya kendime izin veriyorum. Konstantinopolis'ten başlayan yol muhteşemdir; burası, Doğu'da bulunmuş her ressamın bildiği ve üzerinde çalıştığı ünlü Propontis'tir.

Erzurum vilayet gazetesi "Embar-ı Şarki", bu vilayet dahilinde üç yeni köyün iskan edildiğini; bunlardan birinin Van bölümünde, ikisinin ise Erzincan bölümünde olduğunu ve tamamının, eskiden göçebe hayatı süren Kürt aileler tarafından mesken tutulduğunu duyurmaktadır.

Ermeni gazetesi Masis, yakın zamanda Muş'taki Ermeni Patriği'nin başrahip vekilinin, Ermenistan sakinlerinin içler acısı durumu hakkındaki bir raporunu yayınladı. Bu uzun rapor, sakinlerin bazı memurlardan ve öşürcülerden çektikleri sıkıntılardan bahsetmeyip, sadece Kürtler tarafından işlenen ve Devletin gelirlerinin azalmasına ve zararına yol açan kötülükleri anlatmaktadır.

​Bugün Konstantinopolis'ten gelen 17 Ağustos tarihli mektuplara göre, birlik hareketleri ve Karadeniz'e doğru hareketler devam ediyordu. Osmanlı, müttefik ordularına katılması gereken birlikleri göndermişti.

İran Üzerine Gözlemler. (Gardane'nin 1807 ve 1808'de Osmanlı Asyası ve İran'a yaptığı seyahatin günlüğünden.)

— Erzurum (Theodosioupolis) Vilayet gazetesi'ne göre, bu vilayet dahilinde üç yeni köy kuruldu; biri Van bölgesinde, diğerleri Erzincan bölgesinde olan bu köylere, şimdiye kadar göçebe hayatı süren Kürt aileler yerleştirildi.

Erzurum'dan [Theodosioupolis] yazıyorlar ki, o vilayetin genel valisi, aldığı akıllıca önlemler sayesinde, şimdiye kadar orada göçebe bir hayat süren birçok Kürt aşiretini, Hükûmet-i Seniyye tarafından kendilerine tahsis edilen topraklara kalıcı olarak yerleştirmeyi başarmıştır.

Konstantinopolis, 23 Kasım, (Orijinal Telgraf) - Kürtler arasında bir ayaklanma hareketi patlak verdi; Erzurum yakınlarındaki bir şehir olan Eleşkirt, kanlı olayların sahnesi oldu. Kaymakam dahil tüm yetkililer öldürüldü. Olay yerine derhal hükümet birlikleri gönderildi.

Diyarbekir’den 22 Eylül tarihli mektuplar geliyor. « İsyanın lideri Şeyh Abdülkerim, Bağdat genel valisinin emriyle onu takip etmekte olan bu aşiretin şeyhi Nasır Paşa tarafından Müntefik topraklarında yakalandı ».

— 20 Eylül (yeni takvim) günü, ülkelerine dönmekte olan 12 Ermeni yolcudan oluşan bir grup, Theodosioupolis’ten (Erzurum) üç saat uzaklıkta Kürtler tarafından soyuldu.

Erzurum'dan "Bikt" gazetesine yazılanlara göre Ruslar Nahçıvan'da toplanıyorlar. Kars'ta 400 Kazak ile birlikte bir askeri tabur kalıyor.

Konstantinopolis, 19 Ocak. - "Journal de Constantinople Gaztesi", Erzurum'dan, geçen ayın 24'ü tarihli olarak, birkaç Fransız gazetesinin iddialarının aksine, tüm Kürdistan'da en mükemmel huzurun hakim olduğu ve asker toplama işlemlerinin de en arzu edilen düzen içinde gerçekleştiği yazılmaktadır.

Kürdistan'daki yeni ayaklanma ve bunun ortaya çıkış nedenleri hakkında "Tr. Ztg." (Trieste Gazetesi), Trabzon'dan 16 geçen ay tarihli bir yazı yazıyor: "Kürdistan isyanının bir zamanlar ana merkezi olan ve bastırılması geçtiğimiz on yılda Ömer Paşa'nın tüm gücünü tüketen meşhur Botan bölgesinin bir aşiret reisi olan İzzeddin Şir (İnancın Aslanı), mevcut savaş vesilesiyle Bâb-ı Âli'den affını ve sürgünden vatanına dönüş iznini almış, bunun karşılığında 500 süvari ve 1000 piyade ile savaş alanına gitmeyi taahhüt etmişti.

"Kafkasya" gazetesi İran'dan bildirdiğine göre, Şah otağıyla birlikte Niaweran'da bulunmaktadır; Kürdistan vilayeti ise tam bir sükûnet içindedir.

Kürdistan'daki askeri operasyonlar hakkında "Journal de Constantinople" 21 Kasım tarihli sayısında şöyle yazıyor: "Cizre yargı bölgelerine komşu olan bölgelerdeki Derhan [Bedirhan] Bey'in hareketleri hakkında konuştuk. Şimdi, elindeki araçları çoğaltmak için, Diyarbekir vilayeti içinde yer alan Midyat ve Behramki bölgesi liderlerini kendisine bağlamak adına her yolu denediğini öğreniyoruz. Ayrıca, haksız da olsa, Hakkari'den Nurullah Bey'e güvenebileceğini düşünüyor. Bu arada, Musul Genel Valisi Tahir Paşa, bu entrikaları boşa çıkarmak için tüm önlemleri aldı."

11 Aralık tarihli İstanbul'dan bir mektup özeti. ​"Birkaç gündür bu başkentte, tüm bölgeler silahlı Müslümanlarla dolu olsa da tam bir sükunet yaşanıyor. Avusturya ve İngiltere bakanlarının barışı korumaya yönelik müzakereleri devam ediyor, ancak kesin bir şey duyulmuyor. Bâb-ı Âli, İran Şahı'nın savaş ilanı ve oğlunun Kürdistan'a işgalini onaylamadığını duyurmuş olsa da, buna rağmen buna inanılmıyor, çünkü 26 Kasım tarihli son haberlere göre Persler hâlâ Kars ve Erzurum yakınlarında kamp kurmuş durumdaydı."

Kürdistan'dan, İranlıların eyaletlere istilası duyuldu; [İranlılar] başlarda sınırda püskürtülen paşaların kuvvetlerine karşı şiddetli ve başarılı saldırılarda bulundular; ancak Kirmanşah prensi (Şah'ın en büyük oğlu) taze kuvvetlerle geldiğinde, Türkler yenildi ve İranlılar Toprakkale kalesini ele geçirerek bir yandan Erzurum'u, diğer yandan Bağdat ve Basra'yı tehdit ettiler. Bağdat valisi Davud Paşa takviye istedi. Savaşın felaketlerine, Hindistan'dan getirilen ve Basra'da büyük can kaybına yol açan kolera humması eklendi.

 ​— Şu anda Padişah tarafından süvari birliği oluşturmak üzere talep edilen Kürtler, Asur ve Mezopotamya'yı istila eden eski Partlardan gelmektedir. Süryanice'de Partlara Kerad denirdi, bu yüzden Kürt adı oradan gelir. En kalabalık oldukları bölgeye bu nedenle Kurdistan  denmiştir; bu halkın yaz aylarında yaşadığı Toros dağının o kısmı da Kürt adını almıştır.

9 tarihli Journal de Smyrne [İzmir]: Osmanlı ile İran arasında şu anda yaşanmakta olan mesele okuyucularımıza malumdur; iki ülkenin birkaç yıldır sınırları konusunda ihtilaf yaşadığı Kürdistan sınırlarının belirlenmesinin, İran'ın düşmanlıkları başlatması için bir bahane teşkil ettiğini; Bağdat Paşası tarafından gerçekleştirilen misilleme sonucunda Muharma adında bir İran şehrinin yağmalandığını; Şah Muhammed Han'ın bunun için, para cinsinden aşırı abartılı bir tazminattan oluşan bir tatmin talep ettiğini; ve tüm bu koşullar nedeniyle iki Ulus arasındaki her türlü ilişkinin kopması üzerine, Osmanlı'da ikamet eden İranlıların Rus koruması altına girdiklerini biliyorlar.

Iğdır, 11 Ağustos.— Burada alınan haberlere göre, Alashgard [Eleşkirt] bölgesinde Ermeniler ile Kürtler arasında çatışmalar çıkmış ve bu çatışmalarda Kürtler önemli kayıplar vermiştir. Bununla birlikte, birkaç Ermeni öldürülmüş ve yaralanmıştır.