28 Haziran 1872

Ermeni gazetesi Masis, yakın zamanda Muş'taki Ermeni Patriği'nin başrahip vekilinin, Ermenistan sakinlerinin içler acısı durumu hakkındaki bir raporunu yayınladı. Bu uzun rapor, sakinlerin bazı memurlardan ve öşürcülerden çektikleri sıkıntılardan bahsetmeyip, sadece Kürtler tarafından işlenen ve Devletin gelirlerinin azalmasına ve zararına yol açan kötülükleri anlatmaktadır.

İki yıl önce İsmail Paşa tarafından liderleri sürgüne gönderilen bu barbar Kürtler, gizlice ve açıktan açığa köylülerin mallarını çalıp yağmalamaktadırlar; şikâyetlerini dile getirmeye cüret eden köylüler ise ölümü bulmaktadırlar. Her yıl köylülerin mahsul yığınlarını ateşe verirler ve köylüler hayvanlarını çok düşük fiyatlarla satmaya zorlandıkları için tarım solar ve mahvolur, sakinler ise sefalet çeker, [bunun sonucunda] aynı zamanda Devlet de zarar görür.

Halkın çektiği sıkıntılar bu kadar büyük olsa da, halk boyun eğer ve susar. Çünkü sadece Osmanlıların ve Kürtlerin ifadeleri kabul görmektedir. Bu dayanılmaz durumdan ötürü, eskiden her bir köy 30-40 haneyi barındırırken, bugün zar zor 10 haneye sahiptir; bu yüzden, eskiden yılda 18-20.000 kuruşa satılan öşür, bugün zar zor 1000 kuruşa satılmaktadır.

Bahsi geçen rapor, bu ve benzeri durumları ayrıntılı ve etraflıca tanımlayarak, bunları birçok önceki olayla da desteklemektedir.

— Trabzon’dan gelen bir telgrafa göre, Ermeni gazetesi Manzume-i Efkar tarafından yayınlanan habere göre; 20 gün önce İslamiyet'i seçen bir Ermeni kadın, tekrar kendi kilisesinin kucağına dönmüştür. Bu sebeple, şehrin hocaları tarafından kışkırtılan 100'den fazla Osmanlı, Hristiyan evlerine saldırmış, yağmalayıp yıkmış ve birçok Hristiyanı yaralamış, aynı zamanda Ermeni piskoposluk binasına ve okuluna da saldırmışlardır. Olay, derhal telgrafla Erzurum valisine bildirilmiştir.

ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ ΑΣΤΗΡ Gazetesi, 1872-06-28, No 994. (Hellenic Parliament Digital Library)