Kela Pazû

Diyarbekir’den 22 Eylül tarihli mektuplar geliyor. « İsyanın lideri Şeyh Abdülkerim, Bağdat genel valisinin emriyle onu takip etmekte olan bu aşiretin şeyhi Nasır Paşa tarafından Müntefik topraklarında yakalandı ».

Pera, 29 Mart. ("K. Z.") - Herkesin gözü kararmış bir şekilde Pontus'a bakarken, Mezopotamya'da öyle şeyler olup bitiyor ki, bunlar kolaylıkla mevcut savaşta güçlü bir etken haline gelebilir ve Rusların Küçük Asya'daki seferini büyük ölçüde kolaylaştırabilir; kastettiğim, Cizre'de gittikçe yayılan isyandır.

Türkiye Kürdistanı’nda huzursuzluk mu? Suriye ve Mısır gazeteleri, haziran ayı ortalarında Türkiye’nin doğu vilayetlerinde Kürt aşiretleri arasında huzursuzluklar yaşandığını bildirmektedir. Bu haberlere göre, huzursuzluklar bir taraftan İran ve Suriye sınırındaki, diğer taraftan da geçen yıl Kürt aşiretleri ile düzenli Türk birlikleri arasında gerçek çatışmaların yaşandığı Ağrı bölgesindeki yerleşim yerlerini sarmıştır.

Kürdistan'daki yeni ayaklanma ve bunun ortaya çıkış nedenleri hakkında "Tr. Ztg." (Trieste Gazetesi), Trabzon'dan 16 geçen ay tarihli bir yazı yazıyor: "Kürdistan isyanının bir zamanlar ana merkezi olan ve bastırılması geçtiğimiz on yılda Ömer Paşa'nın tüm gücünü tüketen meşhur Botan bölgesinin bir aşiret reisi olan İzzeddin Şir (İnancın Aslanı), mevcut savaş vesilesiyle Bâb-ı Âli'den affını ve sürgünden vatanına dönüş iznini almış, bunun karşılığında 500 süvari ve 1000 piyade ile savaş alanına gitmeyi taahhüt etmişti.

Kürdistan'daki askeri operasyonlar hakkında "Journal de Constantinople" 21 Kasım tarihli sayısında şöyle yazıyor: "Cizre yargı bölgelerine komşu olan bölgelerdeki Derhan [Bedirhan] Bey'in hareketleri hakkında konuştuk. Şimdi, elindeki araçları çoğaltmak için, Diyarbekir vilayeti içinde yer alan Midyat ve Behramki bölgesi liderlerini kendisine bağlamak adına her yolu denediğini öğreniyoruz. Ayrıca, haksız da olsa, Hakkari'den Nurullah Bey'e güvenebileceğini düşünüyor. Bu arada, Musul Genel Valisi Tahir Paşa, bu entrikaları boşa çıkarmak için tüm önlemleri aldı."

Faaliyetleri ve cesaretiyle Kürdistan'ın yatıştırılmasına büyük katkıda bulunmuş olan General-Teğmen Ömer Paşa'nın, Arnavutluk'ta bir komuta görevini devralmak üzere İstanbul'a çağrıldığı duyulmaktadır.

Ayın ​6'sı tarihli bir imparatorluk fermanıyla, Musul'un önceki valisi Esad Paşa, artık Diyarbakır ve Van bölgesinin de dahil olduğu Kürdistan eyaletinin valiliğine atanmıştır.

ERZURUM. — Bu şehirden ulaşan yazışmalardan şunları öğreniyoruz. Pirinç, burada oldukça pahalılaştı; çünkü Rusya’da pirinç ihracatı yasaklandı. Erzurum, bu ürünü yaklaşık 70 fersah uzaklıktaki Rusya’nın Erivan şehrinden temin etmektedir; oysa 57 fersah uzaklıkta bulunan ve daha ucuza bulunabildiği Diyarbakır’dan getirilmesi mümkündü.

KÜRDİSTAN'DAN HABERLER "Anatolikos Tachydromos" (Doğu Postası), Kürdistan'dan aşağıdaki haberleri yayınlıyor. Diyarbakır, 14 Temmuz. - On iki gün önce tüm Samir aşireti, Cizre civarında göründü ve köyleri yakmaya ve yağmalamaya başladı. Bu kabiledeki kargaşanın liderleri kardeşler; Abdül Kerim, Abdül Rahman ve Ferham Paşa'dır.

Diyarbekir Vilayeti gazetesine göre, Alikan aşiretinden Kürtler, Malatya Sancağı'ndaki Kâhta kasabasına, orada hapiste tutulan aşiretlerinden bazı kişileri şiddet yoluyla kurtarmak için son zamanlarda saldırmaya teşebbüs ettiler. Düzenli ordu müfrezesi kaleden saldırganlara ateş açtı ve kaymakam, genel validen telgrafla takviye kuvvet gönderilmesini istedi.

SON HABERLER OSMANLI'DA İSYAN Hükümet, isyancı vilayetlere yeterli asker sevk etmek için önlemler alıyor. Hükümetin planına göre askerlerin yeniden gruplandırılması çok zaman gerektirdiğinden, isyancı bölgelerde mücadele yürütmek için uçaklar gönderiliyor.

OSMANLI'DA KÜRT İSYANI "Poincaré savaştır" derlerdi, gericiliğin bu ünlü lideri Fransa hükümetinin başında olduğu zamanlarda. Fakat göz önünde bulundurmalıyız ki Poincaré’nin bu önemi daha ziyade, tabiri caizse, Avrupa sahnesiyle sınırlıydı; daha çok Almanya’ya yönelikti ve Sovyetler Birliği’ni de yine Avrupa sınırları içinde tehdit ediyordu.

Güney Kürdistan. Bütün Kürdistan dört gruba ayrılabilir: Farsistan sınırları içinde bulunan doğu Kürdistan; kendine özgü Dersim grubunun dahil olduğu batı Kürdistan; geçen yüzyılın başında ana Kürdistan'ın en huzursuz unsurlarının Kafkasya sınırlarına yakın yerlere göç etmesiyle oluşan kuzey Kürdistan; ve Bitlis, Diyarbekir, Musul vilayetleri ile Hakkari sancağı sınırları içindeki güney Kürdistan.

Konstantinopolis'ten bildirildiğine göre, Diyarbekir (Kürdistan'da) için yeni atanan Fransız Konsolos Yardımcısı'na yönelik telgrafla bildirilen saldırı, kendisinin görev yerine gitmekte olduğu yolculuk sırasında meydana geldi.

​İstanbul, 25 Nisan. -  Erzurum ile Diyarbakır arasında, Türk hükümetinin geçen yaz para karşılığı hizmete aldığı dört Kürt aşireti, şimdi hükümetten kararlaştırılan tutarı talep etmiş ve alamayınca isyan ederek bu iki şehir arasındaki yolu da işgal etmişlerdir. Bu nedenle üzerlerine birlikler sevk edilmiştir.

 — "Politiki Antapokriseos"un Diyarbakır muhabiri, Midyat dağı ve Siirt çevresi halkının Hükümet emirlerine karşı itaatsizliğini bildirmektedir. Bunlar çeteler halinde örgütlenerek şehirlerin ulaşım yollarını kesmekte, vergilerini ödemeyi ve kuraya çıkan yedekleri teslim etmeyi reddetmektedirler. Sason bölgesi yöneticisi konutundan çıkarılmış, Hango'da ise on Kürt, saymanı oğluyla birlikte, yöneticinin evinin iki adım ötesinde katletmiştir.

Kürdistan’da Ayaklanma. Londra, 29 Mart. (Wolff.) İstanbul’dan gelen bir habere göre Kürt birlikleri Muş, Bulanık ve Malazgirt şehirlerini işgal etti.

Türkiye'de Kürt Ayaklanması (İngiliz entrikaları, Musul petrolü ve Türk tepkisi)  1. XIX. YÜZYILDA KÜRT AYAKLANMALARI

Mezopotamya'nın [bu bölgesi] büyük ölçüde çok yüksektir, dağlıktır, oldukça verimlidir ve kaynaklar bakımından zengindir; kar ve yağmur Ekim'den Mayıs'a kadar çok sık görülür; yalnız en yüksek dağların zirveleri sürekli kar örtüsüne sahiptir. Yaz mevsiminde çoğunlukla çok kuraktır; sıcaklık dağlarda ılımlı, ovalarda ve vadilerde ise şiddetlidir. Burada mükemmel otlaklar, tahıl ve özellikle asma ile dut ağacının iyi yetiştiği bol miktarda meyve bulunur; ayrıca bu bölge, Erzurum ve Trabzon (Trebizonde) civarındakiler kadar verimli bakır madenleri bakımından da zengindir. Keban ve Ergani'de hatta altın, gümüş ve kurşun madenleri bulunduğu, bunların çıkarılan ürünlerinin İstanbul'a gönderildiği söylenmektedir. Bütün bölgede sönmüş yanardağların sık izlerine rastlanmaktadır.

- İstanbul, 3 Kasım. - Resmî Türk haberlerine göre, Ermeniler önceki gün Diyarbekir vilayetinin merkezinde camilere saldırmış, bu sırada her iki tarafta da ölü ve yaralılar olmuştur. Düzenin sağlanması için önlemler alınmıştır.