3 Ağustos 1877

St. Petersburg, 28 Temmuz, Akşam. (Özel Muhabir)

Rus ordusunun saflarında hizmet veren, çok övülen Müslüman milislerin güvenilirliği ve Rus sınır bölgelerindeki ruh hali hakkında, Erivan Valiliği'nden aşağıdaki raporu alıyorum:

"... Son zamanlarda - diye yazıyor haber kaynağım - Erivan Valiliği genelinde sürekli olarak en kısa sürede yayılan ve ülkenin Hristiyan ve Müslüman nüfusunu tamamen demoralize eden en inanılmaz söylentilerle boğulmuştuk. Bu söylentilerin kökeni, Bayezid yakınlarındaki mevziden, Kürtlerle yaşanan önemsiz bir çatışmanın ardından düzensiz bir kargaşa içinde buraya kaçan Erivan Müslüman düzensiz süvari alayı ve Karapapak milislerinin firarilerine dayanmaktadır. Erivan Valiliği'nin Müslüman unsurlarından oluşturulan düzensiz süvari alayı, Mayıs ayında Türk topraklarına girmiş ve Ağrı Dağı'nın eteğinde bir mevzi almıştı. Bir aylık eylemsizliğin ardından alay mevzisini değiştirdi ve o sıralar Iğdır ve Erivan ile bağlantısı kesintisiz olan Bayezid'e yaklaştı.

Türkler, General Tergukasov'un Erzurum'a doğru ilerleyişini hemen ardından fırsat bildiler ve 19 Haziran'da Bayezid yakınlarında, Iğdır ile olan telgraf bağlantısını hemen koparan 3.000-4.000 Kürt görüldü. Müslüman düzensiz süvari alayının atlıları, Kürtlerin görünmesiyle birlikte yavaş yavaş firar etmeye başladılar ve önce 2-3 kişi, sonra 10 kişi olarak safları terk ettiler. Bunların birçoğu Kürtler tarafından durduruldu, iyice dövüldü, soyuldu ve ardından serbest bırakıldı. Belirtildiğine göre, alayın bu korkaklığına karşı ne sertlik, ne de komutanları Nahçıvanlı Muhafız Albay İsmail Han'ın ikna çabaları fayda etti. Evlerine firar eden milisler, yasal takibattan kaçınmak için anlattıkları hikayelerle artık ülkede korku ve dehşet yayıyorlardı. .... 62 Karapapak atlısının 7 Kürt tarafından silahsızlandırılıp esir alındığı bir gerçektir. ... Demoralizasyonun daha fazla yayılmasını önlemek için General Tergukasov, Iğdır'a döndükten sonra Erivan Müslüman düzensiz süvari alayını ve Karapapak milislerini sınır kordonu olarak İran sınırına sevk etmeye karar verdi."

Türkler, bir monitörlerinin kaybının öcünü Ruslara aynı yöntemle ödetmeye hazırlanıyor gibi görünüyorlar. En azından Odessa'dan, 20 Temmuz'u 21 Temmuz'a bağlayan gece saat 1'de, Odessa limanının ortasında bulunan Batarya II'nin hemen önünde bir düşman filikasının fark edildiği ve nöbetçi tarafından seslenildikten sonra iz bırakmadan denizde kaybolduğu bildiriliyor. Bunun, Odessa limanında demirlemiş iki Popovka'yı (dairesel zırhlı gemi) havaya uçurmak isteyen bir Türk torpido botu olduğu tahmin ediliyor. Bazı elektrikli torpido iletkenlerinin hasarlı olduğu fark edilmiş olmalı ve buradan hareketle, mevcut durumdayken Türklerin güzel bir gecede Odessa mayın savunma sistemlerini etkisiz hale getirmeyi başarmalarının imkansız olmadığı sonucuna varılıyor. Her halükarda, bütün gece nöbetçi botlarının devriye gezdiği, mayınların girişi koruduğu ve iki elektrikli projektörün liman ağzını aydınlattığı bir yerde Türk botunun nasıl fark edilmeden limanın bu kadar içine girebildiği açıklanamaz bir durumdur. Sakinler, garnizonun uyanıklığına veya mayın savunma sistemlerinin kalıcılığına güvenmedikleri için yeniden Odessa'dan kaçmaya başlıyorlar. General Semeka sıkı bir soruşturma emri verdi.

Size daha önce Baltık limanlarının ve kalelerinin yakın zamanda hızla silahlandırıldığını bildirmiştim. Baltık kıyı kalelerini denetleyen Adjutant General Bazardess, 25 Temmuz'da Kronstadt'taydı ve orada özel dikkatini Krupp tesislerinden gelen, 3600 pud ağırlığında ve 32 pud ağırlığındaki mermileri 7,5 pud barut yüküyle saniyede 1500 fitten fazla hızla fırlatan yeni 14 inçlik topa çevirdi. Bu top, mevcut deniz seferi sezonunun başında, 16 yeni 11 inçlik çelik topla birlikte Kronstadt'a getirilmişti.

Pester Lloyd Gazetesi, 3 Ağustos 1877. anno.onb.ac.at