25 Temmuz 1877

St. Petersburg, 20 Temmuz. (Orijinal Muhabirlik)  - Bugün Aleksandropol'den bildirildiğine göre, Büyük Prens Mihail Nikolayeviç, hatalı bir şekilde iddia edildiği gibi Tiflis'e gitmemiş, bilakis Tergukasov kolordusunun kalıntılarını gözden geçirmek üzere Erivan üzerinden Iğdır'a hareket etmiştir.

General Tergukasov, Rus raporlarına göre Türklere 7000 muharip kaybı verdirdiği Bayezid garnizonu ile birleşmesi nedeniyle, bizzat İmparator'dan bir teşekkür telgrafı ve 3. Sınıf Aziz Georgi Nişanı almıştır. Şimdi ise dikkatinizi bugüne kadar az dikkat çekmiş bir hususa çekmek istiyorum: General Tergukasov'un Bayezid'i baypas ederek Iğdır'a çekildiğini bildiren resmi Rus telgrafı, Bayezid'i kuşatan 20 tabur ve 10.000 kişilik süvariden oluşan güçlü bir düşman kolordusundan bahsediyordu; telgraf, General Tergukasov'un 8 Temmuz'da Bayezid'in yardımına gitmek üzere yola çıktığını ve "bir gün öncesinde Ardaş'tan General Kalbolay Han'ın kolunun da aynı yöne hareket ettiğini" eklemişti. Buna göre, 20.000 kişilik güçlü Türk birliğine (1 tabur = 500 asker) karşı iki Rus kolu yürümüştür: General Tergukasov'un kolu ve General Kalbolay Han'ın kolu; üç gün sonra, 11 Temmuz tarihli bir telgraf, General Tergukasov'un 8 tabur, 24 top, 15 sotnya ve 4 süvari bölüğü gücündeki birliğinin, Bayezid kalesini kuşatan 13.000 kişilik düşman kuvvetini dağıttığını bildirdi. Peki General Kalbolay Han'ın müfrezesine ne oldu? Bu birlik, listelenen Rus kuvvetlerinin sayısına dahil mi değil mi? Tergukasov'u başlangıçta Bayezid'i baypas etmeye iten, Bayezid'i kuşatan Türk birliklerinden en az 7000 asker nereye gitti? Son olarak şu soruya bir cevap eksik: Eğer belirtilen kuvvetler sadece Erzurum'a doğru yürümüş olan General Tergukasov'un birliğini oluşturuyorsa, Dajar'dan çekilirken ne kadar kayıp vermiştir? Eğer bu kayıplar önemliyse, öyle ki her tabur örneğin 500 askere ve her süvari bölüğü 75 ata kadar düşmüşse, Tergukasov'un Bayezid önünde sadece 6000 askeri vardı ve o zaman 13.000 kişiye karşı kazandığı zafer gerçekten kayda değer midir; ancak birliğin kayıpları azsa ve Tergukasov'un asker sayısı 10.000 ise, düşmanın saflarında 10.000 Kürt olduğu gerçeği göz önüne alındığında, burada ciddi bir çabadan söz edilemez. Yani burada sadece iki olasılık var: Ya General Tergukasov'un Iğdır'a çekilirken kolu yarı yarıya azalmıştır ve Bayezid önünde nihayetinde kazanılan başarı bir kahramanlıktır ya da Bayezid önünde ciddi bir çatışma değil, yalnızca baskın Rus kuvvetlerinin Türkleri geri çekilmeye zorlamış olması gereken hafif bir çarpışma gerçekleşmiştir.

Bugün Askeri Sansür Komitesi'ne ulaşan bir telgraf, Rus birliklerinin 12 Temmuz'da Cengiköy'de kurdukları kampa 15 Temmuz'da terk etmek zorunda kaldıklarını ve Çobancı, Karakurt, Uzunahmet ve Marotyak üzerinden üç kol halinde ilerleyerek, aceleyle tahkimatların yapıldığı Pargert'e çekilmek zorunda kaldıklarını bildiriyor. Pargert'te General Heimann komutasındaki Kafkas Grenadiyer Tümeni konaklarken, General Devel 39. Piyade Tümeni ile Kuruldara'daki kampa yerleşmiştir. Tümgeneral Şeremetyev komutasındaki süvari birlikleri, Vezinköy'ü terk etmiş ve yine Kuruldara'ya çekilmiştir. Muhtar Paşa, Vezinköy'ü aldıktan sonra Kars Çayı'nın sağ kıyısını ve dolayısıyla Rus sınırını aşmış ve ilerleyişi sırasında Vezinköy, Mağaracık ve Orlotk'a dayanarak Aleksandropol'e doğru yürümektedir. Zivin'de yaralanan General Koramov'un durumu umutsuzdur.

Pester Lloyd Gazetesi, 25 Temmuz 1877. anno.onb.ac.at