7 Ağustos 1877

ERZURUM'DAN

Doğu Haberci’ye (Anatolikos Kirikas) bu şehirden 20 Temmuz tarihinde aşağıdakiler yazılmaktadır.

Kendi karargâhımdan aldığım haberlere göre Muhtar Paşa, Taidili'den ayrılmış ve şu anda Kars'ın dört saat uzağındaki Latzik Ali'de bulunmaktadır. Onu takip eden iki Rus tümeni şu şekilde konuşlanmıştır: biri Kuru Dere'de, diğeri Karakila'dadır. Kuru Dere tümeni, Rusların Kars kuşatması için inşa ettikleri sağlam istihkâmlar içinde görünmektedir; bu düşman kampı, Muhtar Paşa'nın [mevziine] daha yakındır.

Erzurum'da, Bayazıt'taki son muharebeler hakkında daha ayrıntılı bilgiler aldık. Rus garnizonu, Celaleddin Bey komutasındaki 12.000 Kürt tarafından kuşatılmıştı. Faik Paşa, bir Kürt birliğiyle Bayazıt'tan Ağrı'ya ve Bergli'ye doğru bir saatlik mesafede bulunuyordu. Nihayet İsmail Hakkı Paşa, 6.000 asker ve üç dağ topçusu ile Bayazıt'tan üç saat mesafedeki İpek yolunda konuşlanmıştı; böylece toplam güç 10-15.000 askere çıkıyordu. 13 Temmuz'da dört Rus taburu Bayazıt'a girmiş ve Celaleddin Paşa komutasındaki Kürtlerle savaşa girmiş, bu savaşta 200 kişi ölmüş ve 150 kişi esir alınmıştır. İsmail Hakkı Paşa, Bey'in yardımına koştu; ancak diğer üçünden uzakta duran Rus taburu, onlara karşı üç tabur ve beş top gönderdi. Dört Rus taburu daha sonra Karakulek yoluna doğru geri çekildi. Bu geri çekilmenin neticesinde İsmail Hakkı Paşa harekete geçti ve Karakulek vadisini [işgal etti]. Bayazıt'taki muharebe sırasında şehirde patlak veren çatışma, bir taraftan Rusların kalleşliğine, diğer taraftan da Kürtlere atfedilmektedir.

Sizlere, Aliskurd [Eleşkirt] bölgesindeki 20 köyün Rus ordusunun geri çekilmesini takip ettiğini söylemiştim. Bu kişiler, sınırın çok uzağında olmayan 10.000 kişilik Rus kampının [yakınında/kuzeyinde] bulunuyorlar. Bunların arasında bazı Persler [İranlılar] de sayılmaktadır. Aliskurd bölgesi yaklaşık 30 köyden oluşmaktadır; 6 köyün sakinleri [Ruslarla kalmayı] tercih etmiş, ancak Kürtler ve Çerkesler tarafından, özellikle de korkulan Lasunlu kabilesine mensup Kürtler tarafından şiddet eylemlerine maruz kalmışlardır. Yağmalanan köylerin çoğu yakılmış ve öğrendiğime göre Aliskurd şehri artık bir harabe yığınıdır. Buradaki metropolitler bölgeye vekiller göndermişlerse de, henüz geri dönmemişlerdir. Aynı Bayazıt muharebesi sırasında, aynı Kürtler, şehirdeki bazı kadınları ve genç kızları kaçırıp çadırlarında tutsak etmişler, ancak İsmail Hakkı Paşa'nın gelişiyle kurtarılmışlar ve İran köyü Ovacık'a gönderilmişlerdir; burada İran hükümeti onlara sahip çıkmıştır. Bu bölgede gerçekleşen bazı şiddet eylemlerinin yardımcı kuvvetlere atfedilmesi gerektiğini belirtmek isterim, zira düzenli ordu harika bir şekilde hareket etmektedir. Türklerin ve Perslerin egemenlik konusunda çekiştiği, ancak şimdilerde onların elinde bulunan Gasligol [Kazlıgöl] köyleri, Kürtler tarafından büyük ölçüde tahrip edilmiş, sakinleri ise Ovacık'a kaçmıştır. İsmail Hakkı Paşa bu şiddet eylemlerini öğrenince, bu şehrin komutanı Albay Paşa Han'a, Sultan'ın hükümetinin, Şah'ın tebaasının savaşın kaçınılmaz sonuçları nedeniyle uğrayacağı kayıpları tazmin edeceğini yazmakta acele etmiştir. Bazı hayvanlar esasen İran topraklarında Kürtler tarafından çalınmıştır. İranlıların Ovacık'ta ikinci bir gözlem birliği oluşturacağı doğrulanmaktadır.

ΝΕΟΛΟΓΟΣ Gazetesi, 1877-08-07, No 2538. (Hellenic Parliament Digital Library)