24 Mayıs 1931

DAŞNAK’LARIN “İKİ ERMENİSTAN” KURMA PROJELERİ

TÜRK HÜKÜMETİ KÜRT MESELESİ ÜZERİNE “YEŞİL KİTAP” YAYIMLIYOR

Irak'ta Kürt Ayaklanması Büyüyor

“Berliner Tageblatt” gazetesinin İstanbul muhabiri, Irak Kürdistanı'ndaki Kürt ayaklanmasının giderek daha endişe verici bir hal aldığını bildiriyor.

“Şeyh Mahmud liderliğindeki Kürt isyancılara karşı Irak düzenli ordusunun eylemleri, —diye yazıyor muhabir,— şimdilik görünüşe göre başarısız. Urfa'da çıkan 'Milli Gazete'den elde edilen bilgilere göre, İngilizler bunu Irak subaylarının yetersizliği ile açıklıyor ve onları İngiliz subaylarla değiştirmeye çalışıyor; bu da Irak ile İngiltere arasındaki sürtüşmeyi daha da artırıyor. Ayaklanma bölgesi giderek İran sınırına doğru yayılıyor ve Irak ile İran hükümetlerinin Kürt isyancılara karşı ortak önlemler planı hazırladığı söyleniyor.”

Muhabir, bazı verilere göre Türkiye ile de iş birliğinin hazırlandığını, çünkü Türk Kürtlerinin yeniden harekete geçtiğini ekliyor. Ağrı Dağı bölgesi, 1927 tarihli kanun uyarınca, sadece askeri birliklerin girebildiği yasak bölge ilan edilmiştir.

Muhabirin bildirdiğine göre, Ankara'da Kürt meselesi üzerine resmi “Yeşil Kitap” yayımlandı. Önsözde, “Yeşil Kitap”ın amacının, dünya kamuoyunu belgeler ışığında Kürt meselesiyle bilgilendirmek olduğu belirtiliyor.

Türk hükümetinin “Yeşil Kitap”ında, 1925 yılındaki büyük Kürt ayaklanmasının bastırılmasından sonra Kürtlerin ancak Kürt “Hoybun” örgütü ile Ermeni Taşnakların iş birliği sonucunda yeniden saldırganlaştıkları belirtiliyor. “Hoybun” ve Taşnak temsilcileri arasında gerçekleşen bir dizi toplantıya dikkat çekiliyor. Bu toplantılarda, Kürtlerin Türkiye, Irak ve İran'daki koordineli eylemlerinin stratejik temellerinin oluşturulduğu ifade ediliyor. Ağrı bölgesi olaylarından kısa bir süre önce Paris'te Kürt ve Ermeni temsilcilerinin bir toplantısı gerçekleşti. Bir yanda Kilikya bölgesinde, diğer yanda Erivan (!) bölgesinde “iki Ermenistan” yaratılması ve aralarında Kürdistan kurulması kararı hazırlandı. Ermeni temsilciler, bu planın detaylarını geliştirmek için Beyrut'ta bir toplantı daha düzenlenmesini önerdiler. Ancak bu toplantıda, Kürt ve Ermeni temsilciler arasında anlaşmazlıklar çıktı.

Muhabir, Türk hükümetinin “Yeşil Kitap”ının “Irak ve Suriye mandater devletlerine yönelik çeşitli imalar” içerdiğini belirtiyor. Bu imalar esas olarak Fransa'ya yöneliktir. Fransız yetkililerin, “Türkler ile Araplar arasına kama sokmak” amacıyla Suriye-Türkiye sınırına Ermenileri yerleştirdiği belirtiliyor. Ağrı bölgesindeki ayaklanmanın bastırılmasından ve Türkiye'deki Kürt isyancıların lideri İhsan Nuri'nin birliklerinin tasfiye edilmesinden sonra, Fransız General Franchet d'Espèrey, Suriye'de yeni Kürt kadrolarının örgütlenmesine yardımcı oldu.

Zaria Vostoka Gazetesi, 24 Mayıs 1931, No 140. (საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკა)

Bu çalışmayı faydalı bulduysanız, devam etmesine destek olabilirsiniz. Patreon hesabımız üzerinden de aylık sadece birkaç dolarlık katkınız, Kela Pazû sitesinde daha fazla tarihî gazete çevirisinin yayımlanmasına yardımcı olacaktır.

👉 www.patreon.com