Gürcü Kaynaklarında Selahaddin'in Kürtlüğü

1192-3 yıllarında Bizans elçisi, diğerlerinin yanı sıra Selahaddin tarafından Kudüs’te esir alınan Kutsal Haç’ın iadesini talep ediyordu. O zaman Gürcü kralına da bir teklif yaptı: 200.000 altın karşılığında Haç’ı satın alması; fakat [Selahaddin’in] adamları buna razı olmadılar. Bahaeddin, Anecdotes etc. Recueil, Historiens orientaux, cilt III, S. 1884, s. 299. Bizanslıların ve Gürcülerin bu girişimi ve elçilerin gelişi "İki Bahçe Kitabı"nda da anılmaktadır. Le livre des deux jardins, ib. cilt V, Paris, 1906, s. 33. Gürcülerin ikinci amacı, Kudüs ve civarındaki manastırların ve toprakların, Gürcülerden alınmış olanların geri verilmesiydi.

Okuyucu bilmelidir ki, Selahaddin ve el-Adil’in babası Kafkasyalı bir Müslümandı, aşiret olarak Kürt, Dvini’liydi. Şehir Dvin’i (Ermenistan’da) Gürcüler III. Giorgi zamanında, daha doğrusu XIII. yüzyılın ilk yıllarında almışlardı.

II. İsaakios Angelos ve Kraliçe Tamar dışında, başkaları da bu Haç’ı kurtarmaya çalıştılar, ancak boşuna; örneğin Alman kralı Frederik Barbarossa.

Bu haç, tarihi şüpheli ve belirsiz olan, 1187 yılında Selahaddin’in eline geçti. 30 yıl sonra, Dimyat Savaşı sırasında, Müslümanlar zora düştüğünde, Haç’ın iadesine neredeyse razı olmuşlardı, fakat sonunda Haçlılar yenildiler (1221 yılı) ve Haç yine Müslümanlarda kaldı. Sonra ona ne olduğu, tam olarak bilinmemektedir. Cf. W. W. Seymour, The Cross, 1898, s. 120.

Avalişvili, Zurab. Jvarosanta Droidan: Otkhi Saistorio Narkvevi [Haçlılar Döneminden: Dört Tarihî İnceleme]. Paris: Sakartvelo Matbaası, 1929. S. 154-155. (საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკა)