4 Eylül 1882

Budapeşte, 4 Eylül.  — Nüfuzlu bir Panslavist lider tarafından yönlendirilen bir Moskova gazetesi, büyük bir vurguyla, şarki (Doğu) meselesinde, Rusya ile Avusturya-Macaristan arasındaki gelecekteki ilişkiler açısından belirleyici olacağı iddia edilen yeni bir dönüşü ilan etmektedir.

Söz konusu gazete ayrıca, Kont Wolkenstein'ın Viyana'ya seyahatinin bu meselelerle bağlantılı olduğunu ve büyükelçimizin görevinin olumlu bir sonuç vermesi umudunu dile getirdiğini ima etmektedir. İtiraf etmeliyiz ki, Kont Wolkenstein'ın Viyana'ya bir seyahat yapacağını ancak bu yolla öğrenmiş bulunuyoruz; ve seyahat başka bir biçimde gerçekleşmiş olsaydı, böyle bir haberde şaşırtıcı bir şey bulmazdık, zira şu anda diplomatların izin mevsimindeyiz ve Viyana ile Petersburg arasında büyükelçinin başkentte bulunmasını kesinlikle gerektirecek acil bir mesele bulunmamaktadır. Kont Wolkenstein'ın gidişine dair haberin Moskova "Vjedomosti"sinde siyasi olarak abartılı bir şekilde süslenmesine rağmen, meselenin sadece Kont Wolkenstein'ın bir izin seyahatinden ibaret olduğunu ve başka hiçbir şey olmadığını düşünmeye meyilliyiz.

"Vjedomosti", şarki meselesindeki bu yeni dönüşün mimarının, Konstantinopol'deki mevcut Rus büyükelçisi Bay von Nelidov olduğundan söz etmektedir. Bay von Nelidov, bilindiği üzere, Konstantinopol görevine ancak kısa bir süre önce gelmiştir; orada izlediği politika, konferansta ve dışında yapılan bazı teşebbüslerle ve belirgin biçimde İngiliz karşıtı vurgularla nitelenmektedir. Bu teşebbüslerin özü, Mısır meselesinin nihai çözümünde Avrupa'nın etkisini güvence altına almaya yönelikti; ve bu noktada Bay von Nelidov, şimdiye kadar Avusturya-Macaristan büyükelçisi Baron von Calice'in desteğinden yararlanmıştı; ancak bu sonuncusu, İngilizler tarafından da açıkça kabul edildiği üzere, her türlü İngiliz karşıtı husumetten kaçınacak kadar akıllı davranmıştır.

Bay von Nelidov'un politikası hakkında öğrenilen diğer hususlar ise, bu diplomatın özellikle Ermeni meselesine dikkat gösterdiği, Rusya'nın, Avrupa'nın geri kalanının hemen hiç haberdar olmadığı Ermenistan'daki huzursuzlukların bastırılmasında Bâb-ı Âli'ye yardım teklif ettiği ve Kürt lider Ubeydullah'ın yakın zamanda Konstantinopol'den aniden kaybolması nedeniyle Bâb-ı Âli'ye bir nota gönderdiği yönündedir. Bu çeşitli girişimlerde Rus büyükelçisinin herhangi bir meslektaşının desteğinden yararlandığını duymadık ve özellikle Baron von Calice'in bu tekliflerle ve notalarla herhangi bir ilgisi olduğuna inanmıyoruz. Avusturya-Macaristan, bir buçuk yıl önce, İngiltere'nin tüm Avrupa'yı Ermeni meselesinde bir eyleme dahil etmek istediği sırada, kendi katılımını reddetmişti; bugün Rusya'nın himayesinde bu meseleyi ele almak için daha da az sebep bulunmaktadır. Bay von Nelidov'un politikasını belirleyen tüm bu hamlelerde ve adımlarda, şarki meselesinde yeni bir dönüşün herhangi bir izini tespit edemiyoruz ve Rusya'nın Avusturya-Macaristan monarşisi kazanmak için hangi yeni fikirleri aradığını, iki monarşi arasındaki ilişkileri düzenlemek için hangi yeni temeli aradığını da anlamıyoruz.

Hatırımızda, 1876 yılındaki şu olay canlanıyor — önümüzdeki haftalarda tam altı yıl olacak — Rus İmparatoru General Sumarokov'u Viyana'ya, Avusturya-Macaristan'ı Türkiye'ye karşı savaşa katılmaya davet eden gizli bir misyonla göndermişti. Egemenimizin bu davete verdiği yanıtın nasıl sonuçlandığı bilinmektedir; ve eğer bugün herhangi bir Rus hükûmeti Doğu'da böyle bir kampanya için tekrar bir ortak aramaya ihtiyaç duyacak olursa, 1876 tecrübesiyle ders çıkarmış olarak, Avusturya-Macaristan'a pek de yönelmeyeceğinden kuşkuluyuz.

Pester Lloyd Gazetesi, 4 Eylül 1882. anno.onb.ac.at