16 Temmuz 1910

KÜRTLER VE ERMENİLER

Le Tanine, Kürtlerin Ermeniler ile olan ilişkileri üzerine ikinci bir makale yayımlıyor.

Okuyucularımız, temel pasajlarını aktardığımız ilk makalenin şu tavsiyeyle bittiğini hatırlamalıdırlar: "Geleceğin bize vaat ettiği meyveleri, samimi bir uyum içinde hazırlamak; geçmişin üzücü ve nafile bir hatırasıyla takıntılı hâle gelmektense, tabiri caizse bakışlarımızı geleceğe çevirmek çok daha iyidir."

Ve Tanine, eğer bu konuya tekrar dönüyorsa, bu sözleri geliştirmek içindir.

"Ne başkentte ne de başlıca ticaret merkezlerinde, Türk unsuru ile Ermeni unsuru arasında önemli bir anlaşmazlık hüküm sürmektedir. Kürtler ve Ermeniler tarafından iskan edilen altı vilayette, Anayasa'nın ilanından bu yana bildirilmeye değer hiçbir şey meydana gelmemiştir. Bununla birlikte, geçmişin hatıralarından kaynaklanan hafif bir güvensizlik, iki unsur arasında varlığını sürdürmekten geri durmuyor. Ermeni Kürdü gözetliyor ve Kürt de Ermeniyi dikizliyor. Kürt, bir araya gelmiş birkaç Ermeni gördüğünde, komitacılık faaliyetlerine yeniden başlayıp başlamayacaklarını ve bomba atıp atmayacaklarını kendi kendine soruyor; ve Ermeni, bazı ileri gelenlerin bir Kürt beyinin evinde toplandığını öğrendiğinde, katliamlar hazırlayıp hazırlamayacaklarını merak ediyor. Bugün tamamen çocukça bir nitelik taşıyan ve pek de sağduyulu olmayan yayınlar tarafından beslenen bu güvensizlik, bu şüpheler, gelecekte tamamen ciddi ve üzücü sonuçlar doğurabilir.

İki unsur karşılıklı bir güven göstermelidir. Kürtler ve Ermeniler arasındaki samimi ilişkiler çoğalır ve güçlenirse ve her şeyden önce, iki yıldır çok fazla tartışmaya yol açan toprak meselesi çözülürse, bu gerçekleşmiş bir gerçek olacaktır.

Hükümet, her iki tarafı da memnun edecek adil bir çözüm sunmak amacıyla bu toprak meselesi için her türlü fedakarlığı yapmaya kararlıdır.

Özetlemek gerekirse, şunu söylüyoruz: Eğer sakinlik ve itidal gözlemlenirse ve iki taraf karşılıklı olarak birbirine el uzatırsa, Kürt-Ermeni meselesi yakında kendi doğal ölümüyle son bulacaktır."

Meslektaşımız, Ermenistan'daki durum hakkında endişe verici haberler yayımlamaktan geri durmayan Ermeni basınının bir kısmını son derece uzlaştırıcı terimlerle eleştiriyor. Bu abartılı haberler ve Kürt ileri gelenlerini hedef alan yayınlar güvensizliği artırabilir ve içgüdüleri kışkırtabilir.

Tanin bu nedenle Ermeni basınına dilini yumuşatmasını ve kaygı verici haberler vermekten kaçınmasını tavsiye ediyor.

Bu kadar nazikçe sunulan bu tavsiyelerin, [sağduyusuzluğu / mantıksızlığı] efsanevi olan Ermeni gazeteleri tarafından dinleneceğinden şüphe yoktur.

A. MOURADIAN.

La Jeune Turquie Gazetesi, 16 Temmuz 1910

Not: Ardeşir Muradyan (Ardaşes Muradyan), Kürt kaynaklarında Zilan Bey lakabıyla bilinen Ermeni bir liderdir. Kısaca: 1926 - 1930 Ağrı isyanında Kürt-Ermeni işbirliği çerçevesinde önemli rol oynadı. Hoybûn (Xoybûn) örgütüyle bağlantılı olarak İhsan Nuri Paşa gibi isimlerle birlikte isyancı güçlerde yer aldı; Ağrı Meclisi'nde meclis başkanlığı yaptığı da belirtilir. Tarihi bağlamda, Kürt ayaklanmasına Ermeni tarafı temsilcisi olarak destek verdi.