19 Nisan 1925

İran ve Türkiye Sınırında

Angora'dan gelen bir telgraf, İran ve Türkiye sınırında, faaliyetleri Türkiye'ye karşı yönelen Asuri çetelerinin ortaya çıkışını bildiriyor. Asuriler, Urmiye ve Salmas bölgesinde yerleştiler ve Türk sancaklarına yönelen müfrezeler kurdular.

Türkiye ve İran arasındaki sınır bölgeleri, Doğu'nun Aşil topuğudur. Buralar her zaman bir suç ve entrika bölgesi olmuştur ve şimdi de öyledir. Burada, gözlerden uzak, İngiliz altını hedeflerine ulaşmak için kullanılıyordu; Simko ve onun gibi bir dizi küçük ve büyük maceracı her zaman hizmete hazırdı. Sadakat yemini ediyorlar, rüşvet alıyorlar, onlar da başkalarını rüşvetle satın alıyorlar, kişisel çıkarlarını takip ediyorlar ve sık sık, farkında olmadan kendileri için İngiliz diplomasisinin gizli emellerini gerçekleştiriyorlardı. Tam da böyle bir ortamda, geçtiğimiz günlerde Türkiye sınırında Asuri baskınları gerçekleşti. Savaş olmadığında, dış politikada her şey sessiz ve sakinken, İngiliz temsilcileri bakışlarını Türkiye ve İran'ın her şeyin vahşi, belirsiz, sallantılı ve her türlü olasılıkla dolu olduğu ıssız sınır bölgelerine çevirdiler.

Yakın zamanda, bizde, Transkafkasya'da da geniş çapta tanınan meşhur Kürt lideri Simko'nun İran topraklarına gelişiyle ilgili haberler çıktı. Çarlık ve Sultanlık hükümetleri tarafından defalarca ödüllendirilen Simko, son yıllarda Türkiye'de yaşıyordu, bir zamanlar Çarlık hükümetine ihanet etmişti ve şimdi aniden İran'da ortaya çıktı, seyahatini Kürt hareketinden uzak durma arzusuyla açıkladı. Simko'nun İngilizler tarafından açık bir ayaklanmaya hazırlandığı konusunda şüphe kalmadı, ancak Kürt hareketinin başarısızlığını ve Türklerin gücünü görünce geri adım attı.

Asurilere, daha doğrusu Asuri kabilesinin zavallı kalıntılarına geçersek, Urmiye ve Salmas'ta yerleşik olan bu insanların, savaş için toplanmış ve savaş yüzünden her şeyini kaybetmiş insanlar olduklarını söylemek gerekir; bunlar hem Suriye'de hem de burada İngilizler tarafından sonuna kadar acımasızca kullanılıyorlar. Savaş yüzünden defalarca aldatılan bu insanlar, tekrar maceraya sürükleniyorlar ve Türkiye sınırını rahatsız ederek Kürt hareketinin işine yarıyor, Türklerin arkasını huzursuz ediyorlar. Suriye'de, Fransızlar ve İngilizler tarafından desteklenen özel Asuri taburları mevcuttur.

Bu sınır bölgelerinde entrika çevirmenin neden bu kadar kolay olduğunu açıklamak zor değil: burada tam bir bilinmezlik hakimdir. İletişim yolları, düzenli yerleşik nüfus, posta ve telgraf yoktur. Her yabancı temsilci — ticari veya siyasi bir figür rolünde — burada kendi bildiği gibi hareket eder, aşiret liderleriyle kişisel dostluk, yetkililerle özel politika yürütür. Genel olarak, amaç bellidir: istikrarsız bir durum yaratmak, yerel yetkililerin ve aşiretlerin ilişkilerini karıştırmak ve ufak bir kıvılcımda alevlenebilecek türden bir zemin ve yanıcı madde hazırlamak.

Her neyse, Simko'nun Türkiye'den aceleyle ayrılışına bakılırsa, Türkiye sınırında karışıklık ve huzursuzluk yaratma girişiminin başarısız olduğu görülüyor. Ancak söylentilere göre, bu girişimler ısrarla sürdürülüyor ve İran Kürdistanı'nın vahşi bölgelerinde ve bunlarla sınır olan Türkiye bölgelerinde, altın ve vaatleri cömertçe dağıtan yetenekli bir el hüküm sürüyor.

KAVELİN.

Zaria Vostoka Gazetesi, 19 Nisan 1925, No 855. (საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკა)