17 Ağustos 1877

Petersburg, 12 Ağustos. (Orijinal Muhabir) - Bugün bana yeni ulaşan bazı özel mektuplar sayesinde, Rusya'nın Asya ordusuna dair raporlarıma devam edebilecek duruma geldim. Muhabirimin mektuplarını aşağıda hiçbir yorum katmadan, kelimesi kelimesine aktarıyorum:

Kuruk-Dere, 23 Temmuz. Kars garnizonunun, karargâhını Saim'e daha yakına kaydırdığı ve muhafız birlikleri takviye edilmediği takdirde, iaşe toplama faaliyetlerimizi bozma niyetinde olduğuna dair söylentiler var. Türk subaylar, Ani harabeleri yakınında Arpaçay'ın kıyılarını ve akış yönünü incelediler. Bu durum, Muhtar Paşa'nın sağ kanadını oraya yönlendirmek istediği şüphesini doğuruyor; ancak buraya kadar bu yönde herhangi bir hareket gözlemlenmedi. Türklerin savunma tutumu nedeniyle birliklerimiz tek bir yerde hareketsiz kalmaya zorlanıyor; erzaklar tükeniyor ve yerel bir iaşe temini imkânsız olduğundan, erzakın ana üsten getirilmesi gerekiyor; bu durum binlerce zorluğu beraberinde getiriyor, orduya gereksiz derecede büyük bir ağırlık yüklüyor ve birlikleri yoruyor. ... Bugün kolordu komutanı, buraya taşınmadan önce kamp kurduğumuz Parget köyü sakinlerine, birliklerin geçişi sırasında çiğnenen tarlaları için 1000 ruble ödeme yaptırdı. ... Akşam için, hem kendi konumumuzu hem de düşman konumunu incelemek üzere Alexandropol'den gelecek olan Ordu Kurmay Başkanı General Pavlov'un gelişi bekleniyor; yarından sonraki gün için piyade, süvari ve topçu ile bir keşif harekâtı planlandı. ... Bugün, yerli halkın ve veteranlarımızın güvencesine göre Ağustos sonuna kadar sürmesi muhtemel korkunç bir yağmurlu hava var. ...

Kuruk-Dere yakınındaki ordugâh, 24 Temmuz. Dün akşam saat 11'de beklenen General Pavlov aramıza katıldı; kendisi bugün, Kolordu Kurmay Başkanı General Duhovskoy ve bazı subayların eşliğinde, teleskobun bulunduğu Karajal gözlem noktasına gitti. İzci, firari ve son günlerdeki kendi gözlemlerimiz aracılığıyla düşman kuvvetleri hakkında şu bilgiler edinildi: Türkler Alaca Dağı'nı işgal altında tutuyor ve muharebe hatları Visinköy'den Tainaly'ye kadar uzanıyor. Muhtar Paşa, geçiş yollarını savunmak için, tuttuğu hattın tüm çıkıntılı tepelerinde, nişancılar için siperlerle birbirine bağlanan tahkimatlar inşa ettirdi; ayrıca, tepelerin eteğine dikey olarak siperler ve göğüs siperleri kuruldu. Türk birlikleri aşağıdaki ordugâhlarda konuşlanmıştır:

 * Visinköy civarında 6 tabur, 4 bölük, 6 top ve bir miktar düzensiz süvari. - 2. Alaca tarlalarında, Visinköy yakınında 3 tabur ve 3 top. - 3. Hodeli-Vali ve Yayla civarında 3 batarya ve 3 top. - 4. Alaca'nın kuzey yamacında 10 tabur, 5 bölük ve 20 sahra topu. - 5. İnaç-Tepesi dağlarında yaklaşık 5 tabur. - 6. Cincicay civarında bir miktar dağlı. - 7. Bulanık yakınındaki Telpunçar'da 3 tabur ve 3 top. - 8. Ani'den Digor'a ve Bazarcık'a kadar Kürtler, Zaptiyeler ve dağlılardan oluşan diğer süvari birlikleri.

Türk birlikleri erzak ikmalini Erzurum ve Kars'tan alıyor; ancak büyük bir kısmı çevre sakinlerinden, yani Saçlı, Sıgbi, Nahçıvan vb. köylerden temin ediliyor. Her asker 1,5 libre un veya 3/4 librelik 3 konserve alıyor. Atlar için yem durumu çok kötü.

Muhtar Paşa erzak nakliyesi için, büyük bir askeri konvoy tarafından korunan 1500 araba talep etti. Dün akşam Türk ordugâhına Kars'tan 500 erzak nakliye aracı ulaştı; ancak bugün öğlene doğru aynı yoldan 1000 deveden oluşan topçu mühimmatı nakliyesi geldi. Kars'ta muazzam bir pahalılık hüküm sürüyor, 1 pud un 1 ruble 20 kopek, 1 libre tereyağı 45-50 kopek.

Genelkurmayımız şu anda, düşmanın müstahkem mevkilerine giden yolların topografik haritasını çıkarmakla meşgul. Buna göre, Visinköy tepelerini almak için, karargâhımızdan çıkıp büyük Kars askeri yolu boyunca Aila ve Meşko köylerine kadar yürümek, ardından Büyük-Jagun dağının eteği yakınından, buradan güneye doğru Halif-Oğlu köyü sakinlerinin tarlaları üzerinden Derlok yoluna kadar ilerlemek ve Visinköy'ün 2 kilometre önündeki düşman mevkilerine hâkim tepeyi fırtına ile ele geçirmek gerekiyor. Tarif edilen istikamet, hem Visinköy'den hem de Alaca ordugâhını Türk sol kanadıyla birleştiren ara noktalarda kurulan bataryalardan ateş altına alınmaktadır. Kızıl-Kilise'den Tainaly'ye kadar Türk ordusu, redutlar ve siperlerle birbirine bağlanmış 27 yeri işgal altında tutmaktadır. Alaca dağlarının tahkimatları, dağın zirvesine kadar uzanmakta olup, buradan 4 top, Alaca köyünden bu dağların güney yamaçlarına giden yolu kontrol etmektedir. İnaç-Tepesi'nde, Ani'den Digora ve Tainaly'ye giden yolu ateş altında tutan 3 top bulunmaktadır.

Alaca'nın batı yamacı Türkler tarafından işgal edilmemiştir; burada yol yoktur, sadece develer için büyük patikalar vardır. Araç bağlantısı Almsi'de sona ermektedir. Alaca'nın zirvesine erişim sadece Digor üzerinden Bazarcık ve Bulonny'den mümkündür. Türk birlikleri siperleri ve tahkimatları geceleyin sırayla işgal etmektedir; yarısı ve diğer kısmı siperlerde oturmaktadır. ... Türk süvarileri 21 Temmuz'a kadar Alaca'nın batı ve güneybatı yamacında kamp kurmuştu ve ancak 22 Temmuz'da kuzey ve doğu yamacındaki genel ordugâha nakledildi. Bir süvari alayı ve birkaç yüz Çerkez, Kerchan ve Tainaly köylerinde, geri kalanı ise Visinköy'ün kendisinde bulunmaktadır. ..."

Kuruk-Dere yakınındaki ordugâh, 25 Temmuz. Dün akşam Karajal'dan dönen General Pavlov, Alaca'daki Türk mevzisini saldırılamaz olarak değerlendiriyor. General Melikov ve Ardahan generalleri ise farklı görüşte. General Pavlov'un Alexandropol'e gidişinden sonra, kısa süre içinde önemli bir keşif harekâtı yapılacağından bahsediliyor. Bugün Zevin Muharebesi'nin üzerinden tam 1 ay geçti. Batıl inançlı insanlar, bu muharebede baskın olan uğursuz 13 sayısına dikkat çekiyor. Muharebe 13 Haziran'da gerçekleşti; buna 13 general katıldı (Loris-Melikov, Heimann, Kamarov, Çavçavadze, Duhovskoy, Melikov, Schulz I., Arzu, Ovinov, Sederholm, Gubskiy, Schulz II. ve Solovyov); asker sayısı 13.000 kişiydi ve çatışma 13 saat sürdü. Firariler, karşımızda kamp kuran Muhtar Paşa'nın ordusunun 36 piyade taburundan oluştuğunu bildiriyor: 11 Nizam taburu ve Arabistan'dan gelen 25 Redif taburu, ayrıca 35 dağ ve sahra topu ve 4300 süvari. Bu 36 taburdan 6'sı Kars'tan getirilmiş, 3'ü Ardahan'dan katılmış ve geri kalanı 4 kolorduyu oluşturuyor. Her bir tabur 550 ila 900 kişiden oluşuyor, dolayısıyla Muhtar Paşa'nın tüm ordusu yaklaşık 33.000 kişi. Topçu birliği 23 sahra ve 12 dağ topuna sahip. Süvariler, 6 bölük düzenli birlik ile Çerkezler, Kürtler, Zaptiyeler ve Başıbozuklardan oluşuyor."

Pester Lloyd Gazetesi, 17 Ağustos 1877. anno.onb.ac.at