15 Mart 1921

DIŞ BAKIŞ (AUSLANDSCHAU)

Tarih & Yer: Budapeşte, 16 Mart

Osmanlı Devleti ile yapılan barış antlaşmasının revizyonuna ilişkin Londra kararları hakkında, bugün ulaşan Fransız ve İngiliz gazetelerinde, bize daha önce iletilen haber malzemesini memnuniyet verici şekilde tamamlayan ayrıntılı bildirimler yer almaktadır.

Buna göre 12 Mart'ta St. James Sarayı'nda Yunan ve Osmanlı temsilcilerine Yüksek Konsey'in şu teklifleri sunulmuştur:

Londra Kararları ve Barış Antlaşması Teklifleri

1. Boğazların Askerden Arındırılması. Askerden arındırılmadan anlaşılması gereken, söz konusu bölge kesimlerine ne İngiliz ne de Osmanlı birliklerinin giremeyeceğidir; ancak Müttefik birliklerinin bu bölge kesimlerini işgal altında tutma hakkı saklı kalmaktadır. Söz konusu olan, Boğaziçi'nin her iki kıyısında 25'er kilometre derinliğinde iki bölge şeridi, ardından Marmara Denizi adaları; Avrupa kıyısında Gelibolu Yarımadası ve Tekirdağ'a (Rodosto) kadar uzanan bir bölge şeridi; Asya kıyısında Bozcaada (Tenedos) karşısındaki bir noktadan başlayıp Bandırma'nın (Panderma) batısındaki Karabiga'ya (Kara-Bigha) kadar uzanan bir bölge şeridi; son olarak da Çanakkale Boğazı girişinin önünde yer alan adalardır.
2. İstanbul'un Boşaltılması. Müttefikler, İstanbul'u (Konstantinopel) tahliye etmeye ve Sultana bu şehirde sınırlı sayıda birlik bulundurma hakkını tanımaya hazır olduklarını beyan ederler. Bununla birlikte tahliye, ancak devletler Osmanlı Devleti'nin bu düzenlemenin uygulanmasına ilişkin samimi iradesinden emin olduktan sonra gerçekleşecektir.
3. Osmanlı Devleti'nin Boğazlar Kontrolüne Katılımı. Osmanlı Devleti, büyük devletler gibi, Boğazlar Komisyonunda iki temsilciye sahip olacaktır ve Osmanlı barışçıl niyetlerinin kanıtlarını sunduğu takdirde bir Osmanlı temsilcisi bu komisyonun onursal başkanı olmaya davet edilebilecektir.
4. Maliye Komisyonu. Osmanlı Devleti, kendisinin iç yaşamını ilgilendiren tüm konularda Maliye Komisyonunda sadece danışma niteliğinde değil, bağlayıcı oy hakkına sahip olacaktır. Osmanlı Maliye Bakanı, yukarıda belirtilen koşullar altında bu komisyona başkanlık etmeye davet edilebilecektir.
5. Osmanlı Ordusu. Ordu birlikleri, 30.000 düzenli asker ve 45.000 jandarma dahil olmak üzere 75.000 adam olarak belirlenebilir.
6. İzmir'in Statüsü. Şehrin kendisi hariç, İzmir'in (Smyrna) tüm çevresi Yunan birlikleri tarafından boşaltılacaktır. Kırsalda, Müttefik subayların komutası altında yerel bir jandarma kullanılacaktır. Sultanın egemenliği tüm vilayet için yürürlükte kalacaktır, ancak yönetim Milletler Cemiyeti tarafından atanacak Hristiyan bir vali tarafından yürütülecektir. İzmir Limanı tüm ülkelerin ticaretine açıktır. Sultan, İzmir gelirlerinin belirli bir yüzdesini alacaktır. Beş yıl sonra, taraflardan biri veya diğeri Milletler Cemiyeti'ne bu konuda bir talepte bulunursa, tüm bu düzenleme gözden geçirilebilir.
7. Trakya. Trakya'nın statüsünde hiçbir değişiklik yapılmayacaktır. Yunanlar, Sevr Antlaşması'nın kendilerine bıraktığı toprakların zilyetliğinde kalmaya devam edecektir.
8. Ermenistan. Osmanlı Devleti'nin doğu sınırında, Milletler Cemiyeti tarafından kurulacak bir komisyonca belirlenecek sınırlar dahilinde Ermeniler için bir "ulusal yurt" garanti edilmiştir.
9. Kürdistan, Kürtler ve Asuri-Keldaniler için belirli güvencelerle yerel bir özerklikten yararlanacaktır.
10. Osmanlı Devleti'nin Milletler Cemiyeti'ne Girişi. Osmanlı Devleti yukarıda belirtilen yükümlülükleri onayladığında ve bunlara sadakatle uyduğunda, Müttefikler Osmanlı Devleti'nin Milletler Cemiyeti'ne kabul talebini destekleyecektir.

---

Kilikya (Çukurova) Fransız-Osmanlı Anlaşması

Bu düzenlemeye, Kilikya'nın boşaltılmasına ilişkin bir Fransız-Osmanlı anlaşması eklenmektedir. Bu anlaşmanın temel hükümleri şunlardır:

Düşmanlıklara derhal son verilecek ve şu anda Fransızlar tarafından işgal edilen Kilikya bölge kesimlerinin tahliyesi, Fransız birliklerinin kademeli olarak ve belirli bir süre sonunda Osmanlı birlikleriyle değiştirilebileceği şekilde gerçekleşecektir.

Fransız şirketlerine belirli imtiyazların ayrılması suretiyle Fransa'nın ekonomik çıkarları korunacaktır.

Bağdat demiryolu hattına ilişkin olarak şu anlaşma geçerlidir: Bu demiryolunun Kilikya hattı Fransız mülkiyetinde kalmaya devam edecektir, ancak demiryolunun geçtiği bölge eskisi gibi Osmanlı Devleti'nin mülkiyetinde kalacaktır. Bu demiryolu hattının kuzeyindeki gümrük gelirleri Osmanlı hükümeti, hattın güneyinde kalan bölge kesimlerindekiler ise Fransız hükümeti tarafından toplanacaktır.

Son olarak anlaşma, Ankara hükümetinin Fransız okulları konusunda vermesi gereken garantileri içermektedir.

Pester Lloyd Gazetesi, 15 Mart 1921. anno.onb.ac.at